បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលលើតម្រូវការក្នុងការវាស់វែង និងធានាគុណភាពអប់រំប្រកបដោយចីរភាពនៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា ឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរគំរូអប់រំ និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចសង្គម ដោយផ្តោតលើការវាយតម្លៃផ្ទាល់នៅសាកលវិទ្យាល័យបុតស្វាណា (University of Botswana)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិពណ៌នា (Descriptive method) ដោយធ្វើការស្ទង់មតិដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ និងវាស់វែងសូចនាករគុណភាពផ្អែកលើប៉ារ៉ាម៉ែត្រជាក់លាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Internal Quality Assurance (First Wave) ការធានាគុណភាពផ្ទៃក្នុងបែបប្រពៃណី (ជំនាន់ទី១) |
ងាយស្រួលអនុវត្តដោយផ្តោតជាចម្បងលើការបង្រៀន ការរៀន និងបរិយាកាសក្នុងថ្នាក់រៀន។ | មិនបានឆ្លើយតបទៅនឹងការរំពឹងទុករបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធចម្រុះ (សិស្ស និយោជក សង្គម) និងខ្វះទិដ្ឋភាពរួមនៃគុណភាពអប់រំ។ | មិនអាចបំពេញតម្រូវការគុណភាពសម្រាប់ការអប់រំក្នុងបរិបទសង្គមដែលផ្លាស់ប្តូរលឿន។ |
| Quality Assessment Measurement (QAM) Scale មាត្រដ្ឋានវាស់វែងការវាយតម្លៃគុណភាព (QAM) |
វាស់វែងជ្រុងជ្រោយលើប៉ារ៉ាម៉ែត្រសមត្ថភាពទាំង៦ (ធនធាន ការស្រាវជ្រាវ ការដឹកនាំ វិន័យ ។ល។) ដោយយកមតិអ្នកពាក់ព័ន្ធជាធំ។ | ត្រូវការការចូលរួមឆ្លើយតបដោយស្មោះត្រង់ពីបុគ្គលិក ហើយលទ្ធផលអាចបង្ហាញពីរូបភាពអវិជ្ជមានរបស់ស្ថាប័នដែលទាមទារការកែទម្រង់ស៊ីជម្រៅ។ | រកឃើញការវាយតម្លៃកម្រិតទាបលើគ្រប់ផ្នែក ជាពិសេសកង្វះខាតធនធាន (៧៣%) និងការគាំទ្រផ្នែកស្រាវជ្រាវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាស់វែងនេះទាមទារធនធានតិចតួចសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ ប៉ុន្តែទាមទារការចូលរួមខ្ពស់ពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងជំនាញក្នុងការវិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅសាកលវិទ្យាល័យបុតស្វាណាមួយប៉ុណ្ណោះ ជាមួយនឹងសំណាកសាស្ត្រាចារ្យចំនួន ១៧៦ នាក់ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យមានភាពលម្អៀងទៅរកបរិបទនៃស្ថាប័ននេះផ្ទាល់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ពីព្រោះទោះបីជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏ប្រព័ន្ធអប់រំ និងវប្បធម៌គ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសប្លែក ដែលទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលសូចនាករវាស់វែងឱ្យស្របតាមបរិបទជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា។
ការវាយតម្លៃគុណភាពដោយផ្អែកលើទម្រង់ QAM នេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ស្ថាប័ន។
ការបង្កើតយន្តការវាយតម្លៃគុណភាពដែលផ្តោតលើមតិសាស្ត្រាចារ្យ និងនិស្សិត នឹងជួយសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជារកឃើញចំណុចខ្វះខាតជាក់ស្តែង ដើម្បីបែងចែកកញ្ចប់ថវិកា និងធនធានឱ្យចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total Quality Management (ការគ្រប់គ្រងគុណភាពសរុប) | គឺជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដែលជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់នៅក្នុងស្ថាប័ន (ចាប់ពីថ្នាក់ដឹកនាំដល់បុគ្គលិកថ្នាក់ក្រោម) ដើម្បីធ្វើការកែលម្អជាប្រចាំនូវគុណភាពសេវាកម្ម និងដំណើរការផ្ទៃក្នុង ក្នុងគោលបំណងបំពេញតម្រូវការនិងការរំពឹងទុករបស់អតិថិជន (និស្សិតនិងសង្គមជាតិ)។ | ដូចជាការសហការគ្នារបស់ចុងភៅ អ្នករត់តុ និងអ្នកគ្រប់គ្រងភោជនីយដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាភ្ញៀវទទួលបានម្ហូបឆ្ងាញ់និងសេវាកម្មល្អបំផុតជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Quality Assessment Measurement scale (មាត្រដ្ឋានវាស់វែងការវាយតម្លៃគុណភាព) | ជាឧបករណ៍ស្រាវជ្រាវ ឬកម្រងសំណួរដែលគេរចនាឡើងដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ និងវាស់ស្ទង់កម្រិតគុណភាពនៃស្ថាប័នអប់រំ ដោយផ្តោតលើសូចនាករសំខាន់ៗដូចជា កម្រិតធនធាន វិធីសាស្ត្របង្រៀន ការស្រាវជ្រាវ និងការដឹកនាំ ជាដើម។ | ប្រៀបដូចជាតារាងពិនិត្យសុខភាពប្រចាំឆ្នាំ (Checklist) ដែលពេទ្យប្រើដើម្បីវាស់សម្ពាធឈាម ចង្វាក់បេះដូង និងកម្រិតស្ករ ដើម្បីដឹងថាយើងមានសុខភាពល្អកម្រិតណា។ |
| Learner-centered paradigm (គំរូអប់រំដែលយកអ្នករៀនជាមជ្ឈមណ្ឌល) | ជាទម្រង់និងបរិយាកាសនៃការបង្រៀនដែលផ្លាស់ប្តូរការយកគ្រូជាធំ ទៅជាការផ្តល់អំណាច និងលើកទឹកចិត្តឱ្យនិស្សិតចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការគិត វិភាគ ស្រាវជ្រាវ និងទទួលខុសត្រូវខ្ពស់លើការកសាងចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនឯង ដោយមានគ្រូត្រឹមជាអ្នកសម្របសម្រួល។ | ដូចជាការបង្ហាត់ជិះកង់ ដែលគ្រូបង្វឹកគ្រាន់តែជួយណែនាំពីរបៀបធាក់និងទប់លំនឹង រីឯអ្នកធាក់និងបញ្ជាចង្កូតដោយផ្ទាល់គឺសិស្សខ្លួនឯង។ |
| Zero defects (កំហុសសូន្យ ឬគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ) | គឺជាទស្សនទានដ៏តឹងរ៉ឹងនៃការគ្រប់គ្រងគុណភាព ដែលកំណត់គោលដៅឱ្យដំណើរការបណ្តុះបណ្តាល ឬការស្រាវជ្រាវប្រព្រឹត្តទៅដោយភាពឥតខ្ចោះ និងកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គងឱ្យនៅកម្រិតសូន្យតាំងពីជំហានអនុវត្តដំបូង ដើម្បីធានាបាននូវលទ្ធផល (និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សា) ដែលមានសមត្ថភាពពេញលេញ។ | ដូចជាការប្រឡងដោះស្រាយលំហាត់គណិតវិទ្យា១០០ប្រធាន ហើយត្រូវទាំងអស់ទាំង១០០ ដោយគ្មានខុសសូម្បីតែមួយចំណុចតូច។ |
| Spoon feeding (ការបញ្ចុកចំណេះដឹង) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបចាស់ ដែលសាស្ត្រាចារ្យផ្តល់សេចក្តីសង្ខេប ចម្លើយ និងមេរៀនគ្រប់យ៉ាងទៅឱ្យនិស្សិតទន្ទេញចាំមាត់ ដោយមិនទុកឱកាសឱ្យពួកគេខិតខំស្រាវជ្រាវ ដោះស្រាយបញ្ហា ឬត្រិះរិះពិចារណាដោយខ្លួនឯងនោះទេ។ | ប្រៀបដូចជាការទំពារបាយបញ្ចុកកូនក្មេង ដែលធ្វើឱ្យក្មេងនោះមិនចេះទំពារ ឬរកចំណីដោយខ្លួនឯងនៅពេលពួកគេធំឡើង។ |
| ISO 9000 (ស្តង់ដារអន្តរជាតិ ISO 9000) | ជាបណ្តុំនៃស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ការគ្រប់គ្រង និងធានាគុណភាព ដែលជួយស្ថាប័ននានា (រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ) រៀបចំប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនឱ្យមានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ មានតម្លាភាព និងផ្តល់សេវាកម្មស្របតាមតម្រូវការគុណភាពកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ | ប្រៀបដូចជារូបមន្តស្តង់ដារលំដាប់ពិភពលោកក្នុងការធ្វើនំ ដែលអ្នកណាយករូបមន្តនេះទៅអនុវត្ត ក៏អាចផលិតនំបានគុណភាពល្អ និងមានរសជាតិឆ្ងាញ់ថេរដូចៗគ្នាជានិច្ច។ |
| Quality Assurance (ការធានាគុណភាព) | ជានីតិវិធី និងយន្តការត្រួតពិនិត្យជាប្រព័ន្ធ ដែលស្ថាប័នមួយបង្កើតឡើងដើម្បីថែរក្សា វាយតម្លៃ និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដារនៃការអប់រំជាប្រចាំ ដើម្បីធានាថាសញ្ញាបត្រដែលផ្តល់ឱ្យនិស្សិតពិតជាឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណេះដឹង និងជំនាញពិតប្រាកដ។ | ដូចជាក្រុមអធិការកិច្ចនៅក្នុងរោងចក្រផលិតរថយន្ត ដែលតែងតែត្រួតពិនិត្យរាល់គ្រឿងបន្លាស់ទាំងអស់មុនពេលយកឡានទៅលក់ ដើម្បីធានាថាវាមានសុវត្ថិភាព១០០% សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
