បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីតម្រូវការចាំបាច់នូវគោលការណ៍ណែនាំជាក់ស្តែង ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការអភិវឌ្ឍ និងការផ្តល់ជូននូវបរិស្ថានសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពគរុកោសល្យនៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតគំរូទ្រឹស្តីមួយដោយពង្រីកលើគំរូនៃការរចនាដែលមានស្រាប់ ដើម្បីរៀបចំជាការណែនាំនិងវិមាត្រគរុកោសល្យសម្រាប់ការសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| IDOL Model (Instructional Design for Online Learning) គំរូ IDOL (ការរចនាការបង្រៀនសម្រាប់ការសិក្សាតាមអ៊ីនធឺណិត) |
មានភាពទូលំទូលាយ គ្របដណ្តប់លើវិមាត្រគរុកោសល្យចំនួន ២៤ និងអាចបត់បែនតាមតម្រូវការសិក្សានិងទម្រង់នៃការបង្រៀនផ្សេងៗ។ វាផ្តោតសំខាន់លើទាំងការវិភាគ រចនា និងវាយតម្លៃ។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការអនុវត្តពេញលេញ និងទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលសាស្ត្រាចារ្យ ព្រមទាំងការគាំទ្រផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពីស្ថាប័នយ៉ាងច្រើន។ | ផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌរចនាការបង្រៀនជាប្រព័ន្ធលម្អិតដែលមាន ២៤ ចំណុចសម្រាប់ការអប់រំឧត្តមសិក្សាតាមអនឡាញ។ |
| Reeves and Reeves (1997) Model គំរូ Reeves និង Reeves (១៩៩៧) |
ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ងាយស្រួលយល់ដោយមានត្រឹមតែ ១០ វិមាត្រសម្រាប់ការសិក្សាអន្តរកម្មតាមវេបសាយ (Web-based instruction)។ | មិនសូវទូលំទូលាយនិងខ្វះចំណុចលម្អិតមួយចំនួន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងភាពស្មុគស្មាញនៃបរិស្ថានសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកទំនើប។ | បង្កើតបានជាមូលដ្ឋានវិមាត្រគរុកោសល្យចំនួន ១០ ដែលជាគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍគំរូ IDOL នាពេលក្រោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីតម្រូវការធនធានទាំងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ពេលវេលា និងធនធានមនុស្ស ដើម្បីរៀបចំបរិស្ថានសិក្សាអនឡាញប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការស្ទង់មតិពីនិស្សិត និងសាស្ត្រាចារ្យនៅតាមសាកលវិទ្យាល័យនានាក្នុងរដ្ឋ Western Australia ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអប់រំ និងឌីជីថលកម្រិតខ្ពស់ ដែលអាចខុសប្លែកពីប្រទេសកម្ពុជាដែលមានបញ្ហាល្បឿនអ៊ីនធឺណិត និងកម្រិតយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថលនៅតំបន់ជនបទមានកម្រិតនៅឡើយ។
ទោះបីជាបរិបទនៃការស្រាវជ្រាវខុសគ្នា ក៏គំរូ IDOL នេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានសម្រាប់គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជាដែលកំពុងពង្រីកប្រព័ន្ធ e-learning។
សរុបមក ការអនុវត្តគំរូនេះនៅកម្ពុជាទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃច្បាស់លាស់ពីលទ្ធភាពបច្ចេកវិទ្យារបស់និស្សិត និងការផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីថ្នាក់ដឹកនាំសាកលវិទ្យាល័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Instructional design (ការរចនាការបង្រៀន) | ជាដំណើរការជាប្រព័ន្ធក្នុងការវិភាគតម្រូវការសិក្សា កំណត់គោលដៅ និងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្តល់ចំណេះដឹង (រួមទាំងមាតិកា និងសកម្មភាពនានា) ដើម្បីជួយឱ្យសិស្សរៀនសូត្របានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ដូចជាការគូរប្លង់ផ្ទះយ៉ាងលម្អិតមុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ ដើម្បីធានាថាផ្ទះនោះរឹងមាំ និងស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នករស់នៅ។ |
| Pedagogical dimension (វិមាត្រគរុកោសល្យ) | ជារង្វាស់នៃកម្រិតទំហំ ឬទម្រង់នៃវិធីសាស្ត្របង្រៀនណាមួយ ដែលស្ថិតនៅលើបន្ទាត់ប្រៀបធៀបមួយ (ឧទាហរណ៍ ពីការបង្រៀនដែលយកគ្រូជាធំ ទៅកាន់ការបង្រៀនដែលយកសិស្សជាធំ) ដើម្បីប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃ និងតម្រង់ទិសក្នុងការរៀបចំការសិក្សា។ | ដូចជាកុងតាក់សារ៉េពន្លឺអំពូលភ្លើង ដែលយើងអាចបង្វិលសារ៉េកម្រិតពន្លឺពីភ្លឺខ្លាំង (គ្រូគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង) ទៅព្រិលៗ (សិស្សរៀនដោយខ្លួនឯង)។ |
| Constructivist learning environment (បរិស្ថានសិក្សាបែបស្ថាបនា) | ជាទស្សនវិជ្ជា និងទម្រង់នៃការអប់រំមួយដែលសិស្សត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យបង្កើតចំណេះដឹង និងស្វែងរកអត្ថន័យដោយខ្លួនឯង តាមរយៈបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ ការស្រាវជ្រាវ និងការគិតពិចារណា ជាជាងគ្រាន់តែចាំទទួលព័ត៌មានពីគ្រូតែម្ខាង។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងលេងដុំឡេហ្គោ (Lego) ដើម្បីឱ្យពួកគេចេះសាងសង់ជារូបរាងផ្សេងៗដោយខ្លួនឯង ជាជាងគ្រាន់តែបង្ហាញរូបថតប្រាសាទឱ្យពួកគេមើល។ |
| Asynchronous communication (ការទំនាក់ទំនងមិនស្របពេលគ្នា) | ជាទម្រង់នៃការប្រាស្រ័យទាក់ទងរវាងសិស្សនិងគ្រូ ឬសិស្សនិងសិស្ស ដែលមិនតម្រូវឱ្យភាគីទាំងសងខាងស្ថិតនៅលើប្រព័ន្ធក្នុងពេលតែមួយនោះទេ ពោលគឺអ្នកចូលរួមអាចឆ្លើយតបនៅពេលណាដែលពួកគេងាយស្រួល (ឧទាហរណ៍៖ អ៊ីមែល វេទិកាពិភាក្សា)។ | ដូចជាការផ្ញើសារតាមតេឡេក្រាម (Telegram) ដែលអ្នកទទួលអាចបើកមើល និងឆ្លើយតបនៅពេលណាដែលពួកគេមានពេលទំនេរ។ |
| Synchronous communication (ការទំនាក់ទំនងស្របពេលគ្នា) | ជាទម្រង់នៃការប្រាស្រ័យទាក់ទងផ្ទាល់ក្នុងពេលវេលាជាក់ស្តែង ដែលទាមទារឱ្យអ្នកចូលរួមទាំងអស់ត្រូវមានវត្តមាននៅលើប្រព័ន្ធក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ការជជែកផ្ទាល់ ឬការប្រជុំតាមវីដេអូ)។ | ដូចជាការនិយាយទូរស័ព្ទផ្ទាល់ ឬការប្រជុំតាម Zoom ដែលអ្នកគ្រប់គ្នាត្រូវនិយាយនិងស្តាប់ឆ្លើយឆ្លងគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Formative evaluation (ការវាយតម្លៃអន្តរកាល ឬ ការវាយតម្លៃដើម្បីកែលម្អ) | ជាការវាយតម្លៃ ឬការប្រមូលមតិយោបល់ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងកំឡុងពេលកំពុងដំណើរការវគ្គសិក្សា ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាត និងធ្វើការកែលម្អវិធីសាស្ត្របង្រៀនឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងភ្លាមៗ។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់សម្លរពេលកំពុងចម្អិន ដើម្បីថែមថយគ្រឿងឱ្យឆ្ងាញ់ មុននឹងលើកទៅឱ្យភ្ញៀវពិសារ។ |
| IDOL model (គំរូរចនាការបង្រៀនសម្រាប់ការសិក្សាតាមអ៊ីនធឺណិត) | ជាក្របខ័ណ្ឌការងារជាក់លាក់មួយដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ ដែលប្រើប្រាស់វិមាត្រគរុកោសល្យចំនួន ២៤ ចំណុច ដើម្បីជួយណែនាំអ្នកអប់រំក្នុងការវិភាគ រចនា និងវាយតម្លៃវគ្គសិក្សាតាមអនឡាញក្នុងកម្រិតឧត្តមសិក្សាឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ (Checklist) ចំនួន២៤ចំណុចរបស់ជាងជួសជុលឡាន ដើម្បីពិនិត្យឱ្យច្បាស់ថាឡានមួយអាចបើកបរបានយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព។ |
| Metacognitive thinking skills (ជំនាញគិតបែបមេតា-ការយល់ដឹង ឬ ការគិតត្រួតពិនិត្យលើការគិតខ្លួនឯង) | ជាសមត្ថភាពនៃការគិតកម្រិតខ្ពស់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលម្នាក់ៗអាចយល់ ដឹង ដោះស្រាយ និងគ្រប់គ្រងលើដំណើរការនៃការរៀនសូត្រ និងការគិតរបស់ខ្លួនឯង (ឧទាហរណ៍ ដឹងថាខ្លួនឯងរៀនយល់តាមរបៀបណា)។ | ដូចជាកីឡាករបាល់ទាត់ម្នាក់ដែលកំពុងមើលវីដេអូប្រកួតរបស់ខ្លួនឯងឡើងវិញ ដើម្បីដឹងថាខ្លួនឯងលេងខុសត្រង់ណា និងត្រូវកែលម្អរបៀបលេងយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលក្រោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
