បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីការអនុវត្ត និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការគ្រប់គ្រងថវិកាផ្អែកលើលទ្ធផលយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Performance-Based Budgeting) នៅក្នុងសាលារៀនចំណុះការិយាល័យតំបន់សេវាអប់រំបឋមសិក្សាភូកេត ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណដើម្បីប្រៀបធៀប និងស្វែងយល់ពីបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងថវិកាក្នុងសាលារៀន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Strategic Performance-Based Budgeting (SPBB) ការគ្រប់គ្រងថវិកាផ្អែកលើលទ្ធផលយុទ្ធសាស្ត្រ |
មានការផ្តោតលើលទ្ធផលជាក់ស្តែង ព្រមទាំងធានាបាននូវតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន។ វាជួយភ្ជាប់ការចំណាយទៅនឹងផែនការយុទ្ធសាស្ត្ររបស់សាលា។ | ទាមទារបុគ្គលិកដែលមានចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុច្បាស់លាស់ និងបង្កើតបន្ទុកការងារច្រើន។ វាងាយនឹងរអាក់រអួលនៅពេលមានការផ្លាស់ប្តូរបុគ្គលិក។ | ការអនុវត្តជារួមស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់ (មធ្យមភាគ ៤.០៦) ដោយផ្នែកគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងគេ។ |
| Traditional Line-Item Budgeting (Baseline context) ការគ្រប់គ្រងថវិកាតាមបែបប្រពៃណី (មុនពេលធ្វើកំណែទម្រង់) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត និងមិនទាមទារការវាយតម្លៃលទ្ធផលស្មុគស្មាញច្រើនពីគ្រូបង្រៀន។ | ផ្តោតតែលើការចំណាយតាមបន្ទាត់ថវិកា និងការធ្វើតាមនីតិវិធី ដោយមិនខ្វល់ពីគុណភាព ឬប្រសិទ្ធភាពនៃលទ្ធផលអប់រំ។ | ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលថៃផ្លាស់ប្តូរចេញតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ ដោយសារកង្វះប្រសិទ្ធភាពក្នុងការអប់រំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ មិនមានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃជាទឹកប្រាក់នៅក្នុងឯកសារនោះទេ ប៉ុន្តែការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានធនធានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងអ្នកជំនាញផ្នែករដ្ឋបាល។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងតែនៅក្នុងខេត្តភូកេត (Phuket) ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍អភិវឌ្ឍន៍ និងមានធនធានច្រើន តាមរយៈការស្ទង់មតិលើគំរូអ្នកគ្រប់គ្រង និងគ្រូបង្រៀនចំនួន ១៣៥នាក់។ កត្តានេះអាចធ្វើឱ្យទិន្នន័យមានភាពលម្អៀង និងមិនអាចតំណាងឱ្យសាលារៀននៅតំបន់ដាច់ស្រយាលដែលខ្វះខាតបុគ្គលិកនោះទេ។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវពិចារណា ព្រោះសាលារៀននៅទីក្រុង និងជនបទមានគម្លាតធនធាន និងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុខុសគ្នាខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រង និងវាយតម្លៃនេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកកែច្នៃប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជាបាន។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកទម្រង់ថវិកាផ្អែកលើលទ្ធផលនេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាប្តូរពីការចាយវាយធម្មតា ទៅជាការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំដែលមានគណនេយ្យភាព និងលទ្ធផលច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Strategic Performance Based Budgeting | ការគ្រប់គ្រងថវិកាដោយផ្តោតលើលទ្ធផលជាក់ស្តែង និងគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ ជាជាងគ្រាន់តែចំណាយតាមបន្ទាត់ថវិកាដែលបានកំណត់រៀបចំទុកមុន។ | ដូចជាការផ្តល់ប្រាក់ខែឱ្យបុគ្គលិកដោយផ្អែកលើទំហំការងារដែលគេសម្រេចបានជាក់ស្តែង ជាជាងគ្រាន់តែគិតតាមម៉ោងធ្វើការ។ |
| Accrual Basis | មូលដ្ឋានគណនេយ្យដែលកត់ត្រាចំណូលនិងចំណាយនៅពេលដែលប្រតិបត្តិការ ឬកាតព្វកិច្ចពិតជាកើតឡើង ទោះបីជាមិនទាន់មានការទូទាត់សាច់ប្រាក់ជាក់ស្តែងក៏ដោយ។ | ដូចជាការកត់ត្រាទុកក្នុងសៀវភៅជំពាក់លុយថ្លៃម្ហូបភ្លាមៗពេលញ៉ាំរួច ទោះបីជាយើងមិនទាន់ហុចលុយឱ្យអ្នកលក់នៅពេលនោះក៏ដោយ។ |
| Output Costing | ការគណនាថ្លៃដើមនៃលទ្ធផល ឬសេវាកម្មដែលទទួលបាន ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងផែនការចំណាយ និងវាយតម្លៃភាពស័ក្តិសមនៃទំហំការងារ។ | ដូចជាការគិតលុយថ្លៃធ្វើនំមួយថាតើត្រូវចំណាយម្សៅ ស្ករ និងកម្លាំងពលកម្មអស់ប៉ុន្មាន ទើបអាចលក់ចេញបានចំណេញនិងសមរម្យ។ |
| Electronic Government Procurement (EGP) | ប្រព័ន្ធលទ្ធកម្ម (ការបញ្ជាទិញទំនិញ ឬសេវាកម្ម) របស់រដ្ឋាតាមរយៈប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកអនឡាញ ដើម្បីធានាឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងស្មើភាព តម្លាភាព និងកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ។ | ដូចជាការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មចង់ទិញកុំព្យូទ័រលើ Facebook ឱ្យអ្នកលក់ជាច្រើនចូលមកប្រកួតប្រជែងដាក់តម្លៃថោក និងរបស់ល្អជាងគេ ដើម្បីយើងជ្រើសរើស។ |
| Stratified Random Sampling | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូដោយបែងចែកប្រជាសាស្ត្រជាក្រុមតូចៗ (ស្រទាប់) ដូចជាតាមទំហំសាលារៀន ជាមុនសិន រួចទើបចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសគំរូចេញពីក្រុមនីមួយៗតាមសមាមាត្រ។ | ដូចជាការចង់ភ្លក់រសជាតិផ្លែឈើក្នុងកន្ត្រក ដោយបែងចែកជាក្រុមផ្លែប៉ោម ចេក និងក្រូចសិន រួចទើបយកមួយមុខមួយៗមកភ្លក់ ដើម្បីដឹងរស់ជាតិគ្រប់មុខ។ |
| One-Way ANOVA | រូបមន្តវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃទិន្នន័យចន្លោះពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ (ឧទាហរណ៍ សាលាខ្នាតតូច មធ្យម និងធំ) ដើម្បីមើលថាតើក្រុមទាំងនោះមានលទ្ធផលខុសគ្នាជាអត្ថន័យស្ថិតិឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមភាគរបស់សិស្សមកពីថ្នាក់ ៣ ផ្សេងគ្នា (ថ្នាក់ A, B និង C) ដើម្បីរកមើលថាថ្នាក់មួយណាពូកែជាងគេពិតប្រាកដ។ |
| Stakeholder | ភាគីពាក់ព័ន្ធដែលមានចំណែក ទទួលផល ឬរងផលប៉ះពាល់ពីការសម្រេចចិត្ត និងសកម្មភាពអ្វីមួយរបស់ស្ថាប័ន (ទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅស្ថាប័ន)។ | ដូចជាអ្នកភូមិ មេឃុំ និងព្រះសង្ឃ ដែលចូលរួមប្រជុំកសាងផ្លូវក្នុងភូមិ ព្រោះការធ្វើផ្លូវនេះប៉ះពាល់ និងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ពួកគេទាំងអស់គ្នា។ |
| Internal Audit | ការត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ គណនេយ្យ និងកិច្ចការផ្សេងៗ ដោយភ្នាក់ងារក្នុងស្ថាប័នផ្ទាល់ ដើម្បីធានាភាពត្រឹមត្រូវ តម្លាភាព និងទប់ស្កាត់ការកេងបន្លំ។ | ដូចជាការឱ្យសមាជិកគ្រួសារម្នាក់ជួយឆែកមើលវិក្កយបត្រចំណាយប្រចាំខែឡើងវិញ ដើម្បីកុំឱ្យមានការចាយវាយខ្ជះខ្ជាយ ឬការគិតលុយខុសដោយអចេតនា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
