បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារស្រាវជ្រាវនេះពិនិត្យមើលពីរបៀបដែលតម្លៃអប់រំមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងនិន្នាការបច្ចុប្បន្ននៃការផ្តល់ជូនផ្នែកវប្បធម៌ និងរបៀបដែលវាត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងការអប់រំគ្រូបង្រៀននៅក្នុងប្រទេសឡាតវី (Latvia)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ (Mixed-methods) ដែលរួមបញ្ចូលទាំងបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យ ដោយផ្អែកលើអភិក្រមពហុជំនាញ និងប្រព័ន្ធរួម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Survey Analysis ការវិភាគទិន្នន័យស្ទង់មតិបរិមាណវិស័យ |
អាចប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួមបានច្រើន (៤២២ នាក់) និងផ្តល់នូវភស្តុតាងស្ថិតិរួមទាំងទំនាក់ទំនងអថេរ (Correlation) ច្បាស់លាស់។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីមូលហេតុនៅពីក្រោយចម្លើយ និងអាចមានភាពលម្អៀងពីការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reported bias)។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងយ៉ាងរឹងមាំ (r = 0.643) រវាងការផ្តល់ជូនវប្បធម៌ និងការយល់ដឹងពីការអប់រំជាតម្លៃមួយ។ |
| Qualitative Focus Group Analysis ការវិភាគការពិភាក្សាក្រុមគោលដៅគុណវិស័យ |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីអ្នករៀបចំកម្មវិធីវប្បធម៌ និងពន្យល់ពីរបៀបដែលវប្បធម៌ផ្លាស់ប្តូរតម្លៃ និងអាកប្បកិរិយា។ | ទំហំសំណាកមានកំណត់ (៨ នាក់) ដែលមិនអាចយកទៅធ្វើជាតំណាងស្ថិតិទូទៅសម្រាប់ប្រជាជនទាំងមូលបាន។ | បានគូសបញ្ជាក់ពីភាពច្នៃប្រឌិត ការចូលរួមក្នុងសង្គម និងស្មារតីសហគមន៍ ជាតម្លៃអប់រំដ៏សំខាន់ដែលវប្បធម៌បានផ្តល់ជូន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ និងទាមទារការចូលរួមពេលវេលាពីមនុស្សជាច្រើនសម្រាប់ការស្ទង់មតិនិងការពិភាក្សា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសឡាតវី (Latvia) ដែលជាប្រទេសមានបរិបទសង្គមក្រោយសូវៀត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានបរិបទវប្បធម៌និងប្រវត្តិសាស្ត្រខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការសិក្សាពីឥទ្ធិពលវប្បធម៌ទៅលើការអប់រំគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ជាពិសេសក្នុងការស្តារ អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌យុវជនក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិល។
អភិក្រមនៃការភ្ជាប់តម្លៃវប្បធម៌ទៅនឹងការអប់រំគ្រូបង្រៀននេះ គឺមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីពង្រឹងគុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការរៀបចំកម្មវិធីអប់រំគ្រូបង្រៀនដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងបទពិសោធន៍វប្បធម៌ជាក់ស្តែង នឹងជួយពង្រឹងអត្តសញ្ញាណជាតិ និងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Transformative Learning | ជាទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រដែលផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញ អាកប្បកិរិយា និងតម្លៃរបស់បុគ្គល តាមរយៈការត្រិះរិះពិចារណាស៊ីជម្រៅ (Critical reflection) លើបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ។ វាជួយឱ្យមនុស្សបំបាត់ការសន្មតចាស់ៗដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងបង្កើតការយល់ដឹងថ្មីដែលជះឥទ្ធិពលដល់របៀបរស់នៅរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាសត្វដង្កូវដែលរៀនផ្លាស់ប្តូរខ្លួនឯងឱ្យក្លាយជាមេអំបៅ ដោយមិនត្រឹមតែផ្លាស់ប្តូររូបរាងទេ តែផ្លាស់ប្តូរទាំងរបៀបនៃការរស់នៅ។ |
| Cultural Offerings | សំដៅលើព្រឹត្តិការណ៍ កម្មវិធី សកម្មភាព ឬផលិតផលវប្បធម៌នានា (ដូចជា ការតាំងពិព័រណ៍ ការសម្តែងសិល្បៈ សារមន្ទីរ) ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងនិងផ្តល់ជូនសាធារណជន ដើម្បីផ្តល់ឱកាសឱ្យពួកគេអាចចូលរួម ដកពិសោធន៍ និងស្វែងយល់ពីសិល្បៈនិងអត្ថន័យនៃវប្បធម៌នៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាមុខម្ហូបប្លែកៗដែលគេតាំងបង្ហាញនៅលើតុអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដើម្បីឱ្យភ្ញៀវមានឱកាសជ្រើសរើស ភ្លក់ និងស្វែងយល់ពីរស់ជាតិផ្សេងៗគ្នា។ |
| Sequential explanatory research design | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចាប់ផ្តើមដោយការប្រមូលនិងវិភាគទិន្នន័យជាតួលេខ (បរិមាណវិស័យ) ជាមុនសិន បន្ទាប់មកទើបប្រើប្រាស់ការប្រមូលទិន្នន័យជាការសម្ភាសន៍ ឬពិភាក្សា (គុណវិស័យ) ដើម្បីពន្យល់និងបកស្រាយលទ្ធផលតួលេខទាំងនោះឱ្យកាន់តែច្បាស់ និងស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តឈាមដើម្បីដឹងថាមានជំងឺពីតួលេខជាមុនសិន រួចទើបទៅជួបគ្រូពេទ្យដើម្បីសាកសួរពីរោគសញ្ញានិងមូលហេតុលម្អិតបន្ថែម។ |
| Cronbach’s alpha | ជារង្វាស់ស្ថិតិមួយប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃ "ភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាផ្ទៃក្នុង" (Internal consistency) នៃកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ។ វាធ្វើការវាស់វែងថាតើសំណួរទាំងអស់នៅក្នុងក្រុមតែមួយ ពិតជាកំពុងផ្តោតទៅលើការវាស់វែងពីគោលគំនិត ឬបញ្ហាតែមួយដូចគ្នាដែរឬទេ ដើម្បីធានាថាទិន្នន័យអាចយកជាការបាន។ | ដូចជាការយកជញ្ជីង៣ផ្សេងគ្នាទៅថ្លឹងវត្ថុតែមួយ បើជញ្ជីងទាំង៣បង្ហាញទម្ងន់ដូចគ្នា នោះមានន័យថាជញ្ជីងនោះមានភាពត្រឹមត្រូវនិងទុកចិត្តបានក្នុងការវាស់វែង។ |
| Non-parametric tests | ជាប្រភេទនៃការធ្វើតេស្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅពេលដែលទិន្នន័យមិនមានរបាយធម្មតា (Normal distribution)។ ឧបករណ៍តេស្តនេះមិនទាមទារលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងលើទម្រង់នៃទិន្នន័យនោះទេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវអាចវិភាគទិន្នន័យដែលលម្អៀង ឬទិន្នន័យចំណាត់ថ្នាក់ (Ordinal data) បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់បន្ទាត់កោងដែលអាចបត់បែនបាន សម្រាប់យកទៅវាស់វែងវត្ថុដែលមានរូបរាងមិនកាត់តាមស្តង់ដារ ឬមិនរាបស្មើ។ |
| Purposive sampling | ជាបច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ដើម្បីស្វែងរកបុគ្គលណាដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ចំណេះដឹង ឬបទពិសោធន៍ជាក់លាក់ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ឆ្លើយតបនឹងគោលបំណងនៃការសិក្សា ជាជាងការជ្រើសរើសដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការរើសកីឡាករចូលក្រុមជម្រើសជាតិ ដោយទាមទារយកតែអ្នកដែលមានបទពិសោធន៍ទាត់បាល់យូរឆ្នាំ ជាជាងការចាប់ឆ្នោតរើសមនុស្សទូទៅតាមផ្លូវ។ |
| glocally | ជាសកម្មភាពនៃការគិតគូរដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវទស្សនវិស័យសកល (Global) និងបរិបទមូលដ្ឋាន (Local) ក្នុងពេលតែមួយ។ ក្នុងន័យអប់រំ វាសំដៅលើការលើកទឹកចិត្តសិស្សឱ្យយល់ដឹងពីបញ្ហា និងវប្បធម៌ពិភពលោកទូលំទូលាយ ប៉ុន្តែនៅតែរក្សា និងអនុវត្តស្របតាមអត្តសញ្ញាណនៃសហគមន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ | ដូចជាការបើកហាងលក់ប៊ឺហ្គឺរដែលជាទម្រង់អាហារបរទេសសកល ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់ស្នូលជាសាច់ប្រហុកឬឡុកឡាក់ដើម្បីតម្រូវរសជាតិក្នុងស្រុក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
