បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីការស្រាវជ្រាវរុក្ខសាស្ត្រនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគេមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ចាប់តាំងពីចុងសម័យអាណានិគម និងរំលេចពីការរកឃើញប្រភេទរុក្ខជាតិដ៏កម្រនិងគួរឱ្យទាក់ទាញថ្មីៗក្នុងទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះគឺជាការប្រាស្រ័យទាក់ទងខ្លីៗ (Short Communication) ដែលបង្ហាញពីលទ្ធផលនៃការរុករកផ្ទាល់ដោយផ្នែកលើសេចក្តីរាយការណ៍ និងរូបភាពនៃរុក្ខជាតិនៅតាមតំបន់ជម្រកធម្មជាតិដាច់ស្រយាលនានា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Recent Field Expeditions & Direct Observation ការចុះបេសកកម្មរុករក និងអង្កេតផ្ទាល់នៅទីវាល |
អនុញ្ញាតឱ្យរកឃើញប្រភេទរុក្ខជាតិថ្មីៗ និងរុក្ខជាតិដែលបាត់បង់យូរមកហើយ។ ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីទីជម្រកបច្ចុប្បន្ន។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវការធនធានច្រើនក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ដាច់ស្រយាល និងមានហានិភ័យខ្ពស់។ | រកឃើញរុក្ខជាតិកម្រដូចជា Sapria poilanei និងពូជថ្មី Nepenthes bokorensis ព្រមទាំងវាលរុក្ខជាតិស៊ីសត្វល្អិត។ |
| Historical Botanical Documentation ការសិក្សាផ្អែកលើឯកសាររុក្ខសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រ |
ផ្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះចំណេះដឹង និងកំណត់ត្រាដើមនៃពូជរុក្ខជាតិ (ឧទាហរណ៍ឯកសារពីសម័យអាណានិគមបារាំង)។ | ទិន្នន័យហួសសម័យ មិនបានគ្របដណ្តប់គ្រប់តំបន់ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពអភិរក្សបច្ចុប្បន្ន។ | ចងក្រងបានប្រមាណ ២.៣០០ ប្រភេទរុក្ខជាតិពីអតីតកាល ប៉ុន្តែត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានលើសពី ៣.០០០ ប្រភេទសរុប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការរៀបចំបេសកកម្មទៅកាន់តំបន់ព្រៃភ្នំដាច់ស្រយាល ព្រមទាំងការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសយ៉ាងច្រើនពីអ្នកជំនាញ។
ការសិក្សានេះភាគច្រើនធ្វើឡើងនៅតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ និងភ្នំដំរី ដែលជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រដាច់ស្រយាល និងមានរយៈកម្ពស់ខ្ពស់។ ទោះបីជាតំបន់ទាំងនេះសំបូរទៅដោយជីវចម្រុះ និងមានរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក (Endemic) ច្រើនក៏ដោយ វាមិនទាន់តំណាងឱ្យប្រព័ន្ធកេហឡូស៊ី (Ecosystem) ទាំងមូលរបស់ប្រទេសកម្ពុជានោះទេ (ដូចជាតំបន់ទំនាប តំបន់លិចទឹក ឬព្រៃស្រោងជាដើម)។ ការពង្រីកការស្រាវជ្រាវទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗទៀតគឺមានសារៈសំខាន់ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យបានពេញលេញនូវរុក្ខជាតិនៅកម្ពុជា។
ការរកឃើញនេះមានតម្លៃយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការអភិរក្សជីវចម្រុះ និងការជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការចងក្រងទិន្នន័យរុក្ខសាស្ត្រនេះគឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយក្នុងការការពារមរតកធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា និងលើកកម្ពស់មោទនភាពជាតិលើភាពចម្រុះនៃជីវសាស្ត្រ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| endemic (ប្រភេទរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក) | ជារុក្ខជាតិ ឬសត្វដែលមានវត្តមាននិងដុះលូតលាស់តែនៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ (ឧទាហរណ៍ដូចជាជួរភ្នំក្រវាញ) ហើយមិនអាចស្វែងរកបាននៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកឡើយ។ | ដូចជាទំនិញ "Limited Edition" ដែលផលិតនិងលក់ផ្តាច់មុខតែនៅក្នុងហាងមួយប៉ុណ្ណោះ គ្មានលក់នៅកន្លែងផ្សេងឡើយ។ |
| parasitic flower (ផ្កាបរាសិត ឬរុក្ខជាតិបញ្ញើក្អែក) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមិនអាចផលិតអាហារដោយខ្លួនឯងតាមរយៈរស្មីសំយោគបាន ហើយត្រូវរស់នៅដោយតោងនិងបឺតយកជីវជាតិពីរុក្ខជាតិផ្សេងទៀតដើម្បីរស់រានមានជីវិត។ | ដូចជាសត្វឈ្លើងដែលទាមទារបឺតឈាមពីសត្វផ្សេងដើម្បីរស់ តែនេះជារុក្ខជាតិដែលបឺតយកទឹកនិងជីជាតិពីរុក្ខជាតិមួយទៀត។ |
| carnivorous plants (រុក្ខជាតិស៊ីសត្វល្អិត) | ជារុក្ខជាតិដែលដុះនៅតំបន់ដីខ្វះជីវជាតិ ហើយវិវត្តខ្លួនដើម្បីទាក់ទាញ ចាប់ និងរំលាយសត្វល្អិត ឬសត្វតូចៗ ដើម្បីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបន្ថែម ជាពិសេសសារធាតុអាសូត (Nitrogen)។ | ដូចជាអន្ទាក់សត្វតាមធម្មជាតិ ដែលរុក្ខជាតិប្រើក្លិន និងរូបរាងដើម្បីបញ្ឆោតសត្វល្អិតឱ្យចូលក្នុងក្រពះរបស់វាដើម្បីរំលាយយកជីជាតិ។ |
| Nepenthes (រុក្ខជាតិបំពង់ក្រឡោម) | ជាអំបូររុក្ខជាតិស៊ីសត្វល្អិតម្យ៉ាង ដែលស្លឹករបស់វាវិវត្តទៅជារាងដូចបំពង់ ឬកែវ មានផ្ទុកទឹកនិងអង់ស៊ីមរំលាយអាហារនៅខាងក្នុង ដើម្បីរង់ចាំចាប់និងរំលាយសត្វល្អិតដែលរអិលធ្លាក់ចូល។ | ដូចជាកែវទឹកដែលមានគម្រប និងមានផ្ទុកទឹកស៊ីរ៉ូផ្អែម រង់ចាំសត្វល្អិតធ្លាក់ចូល ហើយក៏លង់ទឹកនោះក្លាយជាចំណី។ |
| Rafflesiaceae (អំបូររុក្ខជាតិរ៉ាហ្វ្លេសៀស៊ី) | ជាអំបូររុក្ខជាតិបរាសិតដ៏កម្រ ដែលគ្មានស្លឹក គ្មានដើម និងគ្មានឫសពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែវាបញ្ចេញនូវផ្កាដែលមានទំហំធំៗខុសពីធម្មតា (រួមទាំងផ្កាធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក)។ | ដូចជាផ្សិតយក្សដែលដុះចេញពីដើមឈើដទៃ ដោយវាគ្មានស្លឹកសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគទេ គឺរង់ចាំតែពេលបញ្ចេញផ្កាធំៗប៉ុណ្ណោះ។ |
| Urticularia (រុក្ខជាតិប្លេដដឺវើត ឬរុក្ខជាតិថង់ចាប់សត្វល្អិត) | ជាអំបូររុក្ខជាតិស៊ីសត្វល្អិតក្នុងទឹក ឬតំបន់សើម ដែលមានប្រព័ន្ធចាប់ចំណីរាងដូចថង់តូចៗ ដំណើរការដោយកម្លាំងបូមសម្ពាធទាប ដើម្បីស្រូបយកសត្វល្អិតតូចៗក្នុងទឹកយ៉ាងរហ័ស។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមធូលីខ្នាតតូចបំផុតក្នុងទឹក ដែលឆក់ស្រូបយកសត្វល្អិតតូចៗចូលទៅក្នុងថង់របស់វាត្រឹមតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។ |
| host vine (វល្លិម្ចាស់ផ្ទះ ឬរុក្ខជាតិទ្រនាប់) | ជាប្រភេទដើមវល្លិដែលផ្តល់ទីជម្រក និងប្រភពអាហារដល់រុក្ខជាតិបរាសិត (ឧទាហរណ៍ដូចជាដើម Tetrastigma ដែលត្រូវផ្កា Sapria poilanei តោងរស់នៅ)។ | ដូចជាម្ចាស់ផ្ទះដែលត្រូវអ្នកដទៃ (បរាសិត) មកតោងរស់នៅជាមួយ និងលួចយកម្ហូបអាហារក្នុងផ្ទះជាប្រចាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
