បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតពីទម្រង់ បញ្ហា និងឧបសគ្គនៃការចូលរួមរបស់មេដឹកនាំសហគមន៍ ក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិសាលាក្រុងឈៀងរ៉ាយ លើវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ចំនួនប្រាំមួយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគុណវិស័យ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីមេដឹកនាំសហគមន៍ចំនួន ៦០ នាក់ ដែលបែងចែកជាក្រុមទីក្រុង ពាក់កណ្តាលទីក្រុង និងជនបទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Urban Participation Model ទម្រង់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ទីក្រុង |
ស័ក្តិសមសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុងដែលមានភាពមមាញឹក ដោយផ្តោតលើតម្លាភាព។ ជួយសន្សំពេលវេលាដោយមិនតម្រូវឱ្យចូលរួមផ្ទាល់ក្នុងការអនុវត្តគម្រោង។ | ខ្វះការផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសហគមន៍តាមរយៈការធ្វើការងាររួមគ្នា។ មិនមានការផ្តល់ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ដល់អ្នកចូលរួម។ | តម្រូវការចូលរួមខ្ពស់បំផុតលើការ 'រៀបចំផែនការ' និង 'ការតាមដានវាយតម្លៃ' ប៉ុន្តែទាបបំផុតក្នុងការ 'អនុវត្តគម្រោង'។ |
| Semi-Urban Participation Model ទម្រង់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ពាក់កណ្តាលទីក្រុង |
បង្កើតភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិខ្ពស់លើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍។ ធានាបាននូវការចូលរួមគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាំងពីដើមដល់ចប់។ | ទាមទារការលះបង់ពេលវេលា និងកម្លាំងកាយខ្លាំងពីសំណាក់មេដឹកនាំសហគមន៍សម្រាប់ការចូលរួមគ្រប់ដំណាក់កាល។ | តម្រូវការចូលរួមខ្ពស់ស្មើៗគ្នាក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាលទាំង ៤៖ រៀបចំផែនការ អនុវត្ត តាមដាន និងវាយតម្លៃ។ |
| Rural Participation Model ទម្រង់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ជនបទ |
ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រតាមរយៈការផ្តល់ការងារក្នុងគម្រោង។ ឆ្លើយតបផ្ទាល់ទៅនឹងតម្រូវការជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ | កង្វះការចូលរួមក្នុងការគិតគូរយុទ្ធសាស្ត្រ ការធ្វើផែនការ និងការត្រួតពិនិត្យភាពអសកម្មរបស់រដ្ឋបាល។ | តម្រូវការចូលរួមខ្ពស់បំផុតតែលើ 'ការអនុវត្តគម្រោង' ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូល និងទាបបំផុតក្នុងការ 'រៀបចំផែនការ'។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាធំដុំទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចំណាយពេលវេលា និងធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យគុណវិស័យនៅមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាក្រុងឈៀងរ៉ាយ ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើមេដឹកនាំសហគមន៍ត្រឹមតែ ៦០ នាក់នៅតំបន់ភាគខាងជើង។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ និងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលរបស់ថៃ (ដូចជាការលើកឡើងពីវប្បធម៌ឡានណាជាដើម)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា រចនាសម្ព័ន្ធច្បាប់ និងអំណាចរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិមានលក្ខណៈខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការបន្សាំរបកគំហើញទាំងនេះទៅនឹងបរិបទជាក់ស្តែង។
ទោះបីជាបរិបទច្បាប់ខុសគ្នាក៏ដោយ របកគំហើញពីទម្រង់នៃការចូលរួមនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ (D&D) នៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីតម្រូវការខុសៗគ្នារបស់ប្រជាជននៅទីក្រុងនិងជនបទ ជួយឱ្យរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជាអាចរៀបចំយន្តការចូលរួមបានចំគោលដៅ មានតម្លាភាព និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Participation Theory | ទ្រឹស្ដីដែលពន្យល់ពីដំណើរការនៃការបើកឱកាសឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ឬមេដឹកនាំសហគមន៍ចូលរួមក្នុងការគិត សម្រេចចិត្ត អនុវត្ត និងត្រួតពិនិត្យវាយតម្លៃលើគម្រោង ឬគោលនយោបាយណាមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់ពួកគេផ្ទាល់។ | វាដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដំណើរជួយរើសផ្លូវ និងជួយមើលផែនទី ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែអង្គុយស្ងៀមមើលអ្នកបើកបរ។ |
| Good Governance | គោលការណ៍នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព តម្លាភាព គណនេយ្យភាព ការអនុវត្តតាមច្បាប់ និងមានការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីជាប្រយោជន៍រួម។ | ដូចជាការធ្វើជាប្រធានថ្នាក់រៀនដ៏ល្អម្នាក់ ដែលស្ដាប់យោបល់មិត្តភក្តិ មិនលម្អៀង និងប្រាប់ពិន្ទុថ្នាក់ឱ្យច្បាស់លាស់។ |
| Decentralization | ការផ្ទេរអំណាច ការសម្រេចចិត្ត មុខងារ និងធនធានពីរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិ ទៅកាន់រដ្ឋបាលថ្នាក់មូលដ្ឋាន (ដូចជាសាលាក្រុង) ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចអភិវឌ្ឍសហគមន៍ខ្លួនឯងបានលឿននិងចំតម្រូវការជាក់ស្តែង។ | ដូចជាឪពុកម្តាយផ្តល់លុយនិងសិទ្ធិឱ្យកូនៗសម្រេចចិត្តទិញម្ហូបខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការទិញរៀបចំទុកឱ្យរាល់ថ្ងៃ។ |
| Focus Group | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យមួយ ដែលប្រមូលមនុស្សមួយក្រុមតូច (ឧទាហរណ៍ មេដឹកនាំសហគមន៍) មកជជែកពិភាក្សាគ្នាលើប្រធានបទជាក់លាក់ ដើម្បីស្វែងយល់ពីគំនិត ទស្សនៈ និងបញ្ហារួមរបស់ពួកគេយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការហៅសិស្ស៥ទៅ១០នាក់មកអង្គុយជុំគ្នា ដើម្បីសួរពិភាក្សាថាហេតុអ្វីបានជាពួកគេចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា។ |
| In-depth Interview | ការសម្ភាសន៍បុគ្គលមួយទល់មួយយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដោយប្រើសំណួរបើកទូលាយ ដើម្បីស្វែងយល់លម្អិតពីបទពិសោធន៍ ការយល់ឃើញ និងមូលហេតុឫសគល់នៃបញ្ហាណាមួយពីទស្សនៈរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យសួរសំណួរអ្នកជំងឺម្នាក់ៗយ៉ាងលម្អិត និងចំណាយពេលយូរ ដើម្បីរកមូលហេតុពិតប្រាកដនៃជំងឺ។ |
| Accountability | ភាពអាចទទួលខុសត្រូវ និងភាពអាចត្រួតពិនិត្យបានក្នុងប្រតិបត្តិការការងាររបស់រដ្ឋបាលសាធារណៈ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកដឹកនាំត្រូវបកស្រាយរាល់ការសម្រេចចិត្ត និងការចំណាយរបស់ខ្លួនប្រាប់ដល់ពលរដ្ឋ។ | ដូចជាអ្នកកាន់លុយបេឡាថ្នាក់ ដែលត្រូវបង្ហាញវិក្កយបត្រគ្រប់សន្លឹកពេលចាយលុយថ្នាក់ម្តងៗ ដើម្បីឱ្យមិត្តភក្តិជឿទុកចិត្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
