Original Title: MAR with AWR impact at municipal scales: Deliverable 1.2
Source: marclaimed.eu
Document Type: Report
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original report for full accuracy.

ផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចូលទឹកក្រោមដី (MAR) ជាមួយធនធានទឹកជំនួស (AWR) នៅកម្រិតក្រុង៖ របាយការណ៍ទី ១.២

ចំណងជើងដើម៖ MAR with AWR impact at municipal scales: Deliverable 1.2

អ្នកនិពន្ធ៖ Daniela Benedicto van Dalen (Acacia Water), Alberto Couce Rodriguez (CETBCN), Sophie Hibben (Acacia Water), Tiago Martins (LNEC), Teresa Leitao (LNEC)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2025 MARCLAIMED Consortium

វិស័យសិក្សា៖ Water Resource Management

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះដោះស្រាយពីបញ្ហាកង្វះខាតទឹកជាសកល ដោយវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចូលទឹកទៅក្នុងស្រទាប់ជលធារ (Managed Aquifer Recharge - MAR) ដោយប្រើប្រាស់ធនធានទឹកជំនួស (AWR) នៅកម្រិតក្រុង តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថល OASIS FLOW។

វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះបញ្ចូលគ្នាដើម្បីគណនា និងវាយតម្លៃតុល្យភាពទឹកនៅទីតាំងសាកល្បងចំនួនបី។

សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖

២. ការរកឃើញសំខាន់ៗ (Key Findings)

របាយការណ៍នេះបង្ហាញថាប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹកក្រោមដី (Managed Aquifer Recharge - MAR) អាចធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវភាពមានទឹកប្រើប្រាស់កម្រិតក្រុង អាស្រ័យលើទំហំនៃប្រព័ន្ធធៀបនឹងតម្រូវការទឹករបស់ក្រុង។ ឧបករណ៍ OASIS FLOW អាចវាស់ស្ទង់ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ទោះបីជាប្រព័ន្ធខ្នាតតូចធៀបនឹងតម្រូវការទឹកខ្ពស់បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរតិចតួចបំផុតកម្រិតក្រុងក៏ដោយ។

ការរកឃើញ (Finding) ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) ភស្តុតាង (Evidence)
ផលប៉ះពាល់ខ្ពស់នៅតំបន់ Llobregat ប្រទេសអេស្ប៉ាញ (High Impact in Llobregat, Spain) ប្រព័ន្ធ MAR បានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងជួយកាត់បន្ថយកង្វះខាតទឹកជាពិសេសក្នុងខែប្រាំង ដោយធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវតុល្យភាពទឹកក្នុងក្រុងទាំងមូល។ បរិមាណទឹកប្រចាំឆ្នាំដែលបានបញ្ចូលពីប្រព័ន្ធ MAR គឺ 775,605 ម៉ែត្រគូប ស្មើនឹង ៣៥% នៃស្នាមជើងទឹកសរុបប្រចាំឆ្នាំរបស់ក្រុង។ សន្ទស្សន៍ទឹកដែលនៅសល់ដកតម្រូវការ (AMD) ក្នុងខែកក្កដាបានប្រសើរឡើងពី -0.0439 (គ្មាន MAR) មក -0.0247 (មាន MAR)។
ផលប៉ះពាល់តិចតួចនៅតំបន់ Comporta ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ (Negligible Impact in Comporta, Portugal) ដោយសារទំហំរោងចក្រប្រព្រឹត្តកម្មទឹក MAR មានទំហំតូចធៀបនឹងទំហំដី និងតម្រូវការទឹកសរុបនៃតំបន់ក្រុងទាំងពីរ (Alcácer-do-Sal និង Grândola) ផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចូលទឹកនេះមិនអាចមើលឃើញច្បាស់នៅកម្រិតក្រុងនោះទេ។ ស្នាមជើងទឹកសរុបប្រចាំឆ្នាំនៃប្រព័ន្ធ MAR គឺត្រឹមតែ -14,565 ម៉ែត្រគូបប៉ុណ្ណោះ ដែលស្មើនឹងប្រមាណ ០.០១% នៃស្នាមជើងទឹកសរុបនៃតំបន់ (130,994,530 ម៉ែត្រគូប)។
កំណើនសន្សឹមៗនៅតំបន់ Texel ប្រទេសហូឡង់ (Incremental Growth in Texel, The Netherlands) ប្រព័ន្ធ MAR បង្ហាញពីផលប៉ះពាល់វិជ្ជមានក្នុងកម្រិតតូចតាច ប៉ុន្តែវាជួយបង្កើតជាប្រភពទឹកស្តុកទុកក្រោមដី (Fresh water bubble) ដែលបរិមាណទឹកសាបនេះនឹងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សន្ទស្សន៍ AMD នៅចុងរដូវបញ្ចូលទឹក (ខែមេសា) បានកើនឡើងបន្តិចពី 0.00076 (គ្មាន MAR) ទៅ 0.00083 (មាន MAR) ជាមួយនឹងបរិមាណទឹកបញ្ចូលសរុប 18,583 ម៉ែត្រគូប។
បញ្ហាប្រឈមនៃវិធីសាស្ត្រគណនាស្នាមជើងទឹកប្រផេះ (Grey Water Footprint Methodological Challenges) ការគណនាស្នាមជើងទឹកប្រផេះអាចវាយតម្លៃខ្ពស់ពេកនូវកម្រិតនៃការថយចុះគុណភាពទឹក ដោយសារការគណនាបច្ចុប្បន្នផ្អែកលើស្តង់ដារទឹកស្អាតបរិភោគ (Drinking water limits) ដែលមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងនៃទឹកដែលបានបញ្ចូល។ នៅ Texel ស្នាមជើងទឹកប្រផេះគឺខ្ពស់ដល់ទៅ ៤.៧% នៃបរិមាណទឹកបញ្ចូលសរុប ដោយអត្រានីត្រាត (Nitrate) ត្រូវការទំហំទឹកដល់ទៅ ៩១៣ ម៉ែត្រគូប/ឆ្នាំ ដើម្បីរំលាយ។

៣. អនុសាសន៍ (Recommendations)

ផ្អែកលើរបាយការណ៍នេះ ខាងក្រោមនេះគឺជាអនុសាសន៍ដើម្បីកែលម្អការវាយតម្លៃ និងការពង្រីកការអនុវត្តប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹកក្រោមដី (MAR)៖

គោលដៅ (Target) សកម្មភាព (Action) អាទិភាព (Priority)
អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអាជ្ញាធរទឹក (Researchers and Water Authorities) ប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យគុណភាពទឹកជាប្រចាំ និងតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង (Real-time data) ក្រោយពេលបញ្ចូលទឹកក្រោមដី ដើម្បីធានាបាននូវការវាយតម្លៃត្រឹមត្រូវពីផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចូលទឹកមកលើគុណភាពទឹកជារួម។ ខ្ពស់ (High)
អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ម៉ូដែល និងវិទ្យាសាស្ត្រទិន្នន័យ (Model Developers and Data Scientists) កែលម្អវិធីសាស្ត្រគណនាស្នាមជើងទឹកប្រផេះ (Grey Water Footprint) ដោយប្រើប្រាស់ស្តង់ដារគុណភាពទឹកដែលស្របទៅនឹងការប្រើប្រាស់ចុងក្រោយជាក់ស្តែង (End-use) ជំនួសឱ្យការប្រើស្តង់ដារទឹកស្អាតទូទៅរឹងមាំពេក។ មធ្យម (Medium)
អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន (Policymakers and Local Authorities) សហការជាមួយអ្នកពាក់ព័ន្ធ និងសហគមន៍ដើម្បីបង្កើតម៉ូដែលសេណារីយ៉ូ (Scenario modelling) ដើម្បីប្រៀបធៀបពីប្រសិទ្ធភាពរវាងការពង្រីកប្រព័ន្ធ MAR តែមួយឱ្យធំ និងការបង្កើតប្រព័ន្ធ MAR ខ្នាតតូចជាច្រើនទូទាំងតំបន់ក្រុង។ ខ្ពស់ (High)
ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងធនធានទឹក (Water Resource Management Institutions) បញ្ចូលលទ្ធផលនៃការគណនាតាមឧបករណ៍ OASIS FLOW ទៅក្នុងឧបករណ៍គាំទ្រការសម្រេចចិត្តចម្រុះ (Integrated Decision Support Tool - IDST) សម្រាប់ការរៀបចំផែនការគ្រប់គ្រងគ្រោះរាំងស្ងួត និងការកំណត់ពន្ធទាក់ទងនឹងទឹក។ មធ្យម (Medium)

៤. បរិបទកម្ពុជា (Cambodia Context)

ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះខាតទឹកតាមរដូវកាល និងការថយចុះទឹកក្រោមដីយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅតាមតំបន់កសិកម្ម និងទីក្រុង។ វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ OASIS FLOW និងប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹកក្រោមដី (MAR) ជាមួយធនធានទឹកជំនួស (AWR) ផ្តល់នូវវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើទិន្នន័យ ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការស្តារទឹកក្រោមដីនៅតាមខេត្តដែលងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះរាំងស្ងួត។

ផលប៉ះពាល់មូលដ្ឋាន (Local Implications)៖

ការរៀបចំប្រព័ន្ធគាំទ្រការសម្រេចចិត្ត (IDST) និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ស្នាមជើងទឹកកម្រិតក្រុង ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរបាយការណ៍នេះ នឹងជួយកម្ពុជាឱ្យផ្លាស់ប្តូរទៅរកការគ្រប់គ្រងទឹកបែបសកម្ម ធានាបាននូវសន្តិសុខទឹកពេញមួយឆ្នាំ និងពង្រឹងភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

៥. ផែនការអនុវត្ត (Implementation Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. វាយតម្លៃតុល្យភាពទឹក និងស្នាមជើងទឹកកម្រិតក្រុង (Assess Municipal Water Balance and Footprint): អនុវត្តវិធីសាស្ត្របណ្តាញស្នាមជើងទឹក (WFN) នៅតាមបណ្តាទីក្រុងគោលដៅ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យតម្រូវការទឹកសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ កសិកម្ម និងឧស្សាហកម្ម ដោយបែងចែកជាស្នាមជើងទឹកពណ៌ខៀវ បៃតង និងប្រផេះ។
  2. កំណត់ទីតាំងសក្តានុពលសម្រាប់ប្រព័ន្ធ MAR (Identify Potential Areas for MAR Systems): ធ្វើការសិក្សាពីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងស្រទាប់ជលធារ (Aquifers) នៅតំបន់ដែលងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះរាំងស្ងួត ដើម្បីជ្រើសរើសទីតាំងដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់ការសាងសង់ប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹកក្រោមដី និងស្រូបយកទឹកជំនួស (AWR)។
  3. សាកល្បងឧបករណ៍វាយតម្លៃ OASIS FLOW (Pilot OASIS FLOW Tool): បញ្ចូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជាទៅក្នុងឧបករណ៍ OASIS FLOW ដើម្បីគណនាសន្ទស្សន៍ទឹកដែលនៅសល់ដកតម្រូវការ (AMD Indicator) និងប៉ាន់ប្រមាណពីផលចំណេញដែលទទួលបានពីការបញ្ចូលទឹកក្រោមដីតាមរដូវកាលនីមួយៗ។
  4. កសាងឧបករណ៍គាំទ្រការសម្រេចចិត្ត (Develop Integrated Decision Support Tool - IDST): រួមបញ្ចូលលទ្ធផលដែលទទួលបានជាមួយទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីជួយដល់រាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធក្នុងការរៀបចំផែនការថវិកា គោលនយោបាយ និងការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធពន្ធទឹក (Tariff setting model) ឱ្យបានសមស្រប។
  5. ចូលរួមជាមួយអ្នកពាក់ព័ន្ធ និងសហគមន៍ (Engage Stakeholders and Communities): រៀបចំសិក្ខាសាលា និងយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន អំពីអត្ថប្រយោជន៍យូរអង្វែងនៃការគ្រប់គ្រងទឹកក្រោមដីដោយប្រើប្រព័ន្ធ MAR និងការប្រើប្រាស់ធនធានទឹកប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

៦. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Managed Aquifer Recharge (MAR) ការបញ្ចូលទឹកដោយចេតនាទៅក្នុងស្រទាប់ជលធារ (អាងទឹកក្រោមដីធម្មជាតិ) ដើម្បីស្តារកម្រិតទឹកក្រោមដី កាត់បន្ថយការខ្វះខាតទឹក និងបង្កើនសន្តិសុខទឹក។ ក្នុងបរិបទគោលនយោបាយ វាគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រអន្តរាគមន៍ដើម្បីធានាការផ្គត់ផ្គង់ទឹកក្នុងរដូវរាំងស្ងួត។ ដូចជាការយកប្រាក់សន្សំទៅផ្ញើក្នុងគណនីធនាគារ (ស្រទាប់ទឹកក្រោមដី) ដើម្បីដកមកប្រើប្រាស់នៅពេលខ្វះខាត (រដូវប្រាំង)។
Alternative Water Resources (AWR) ប្រភពទឹកដែលមិនមែនជាប្រភពទឹកសាបធម្មជាតិធម្មតា (ដូចជាទឹកភ្លៀង ឬទឹកទន្លេ) ប៉ុន្តែជាទឹកដែលបានមកពីការកែច្នៃឡើងវិញ (ឧទាហរណ៍៖ ទឹកកខ្វក់ដែលបានចម្រោះរួច) ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែក និងសម្ពាធលើប្រភពទឹកធម្មជាតិ។ ដូចជាការយកក្រដាសចាស់ៗមកកែច្នៃធ្វើជាសៀវភៅថ្មី ដើម្បីកាត់បន្ថយការកាប់ដើមឈើក្នុងព្រៃធម្មជាតិ។
Water Footprint រង្វាស់នៃការប្រើប្រាស់ទឹកសរុប (ទាំងដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល) សម្រាប់ផលិតទំនិញ ឬសេវាកម្មណាមួយ។ ក្នុងកម្រិតគោលនយោបាយ វាជួយអាជ្ញាធរវាយតម្លៃថាតើវិស័យណា (កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម) ប្រើប្រាស់ទឹកខ្ជះខ្ជាយជាងគេ ដើម្បីរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្របែងចែកឡើងវិញ។ ដូចជាវិក្កយបត្រដែលកត់ត្រាពីបរិមាណទឹកសរុបដែលយើងបានប្រើប្រាស់តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ក្នុងការផលិតរបស់អ្វីមួយ។
Grey Water Footprint បរិមាណទឹកសាបដែលចាំបាច់ត្រូវប្រើដើម្បីរំលាយសារធាតុពុល ឬកាកសំណល់នៅក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យប្រភពទឹកនោះត្រលប់មកស្តង់ដារគុណភាពដែលអាចទទួលយកបាន។ វាជួយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការបំពុលទឹកពីវិស័យផ្សេងៗ។ ដូចជាបរិមាណទឹកស្អាតដែលយើងត្រូវចាក់លាយជាមួយទឹកថ្នាំមួយតំណក់ ដើម្បីឱ្យវាប្រែជាថ្លា និងលែងមានជាតិពុល។
AWARE (Available WAter REmaining) វិធីសាស្ត្រគណនាសូចនាករភាពកម្រនៃទឹក (Water Scarcity) ដោយវាស់ស្ទង់បរិមាណទឹកដែលនៅសល់ ក្រោយពីដកតម្រូវការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ វាផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់សម្រាប់ជួយរដ្ឋាភិបាលក្នុងការបែងចែកធនធានទឹកតាមតំបន់នីមួយៗ។ ដូចជាការរាប់ចំនួននំដែលនៅសល់ក្នុងចាន បន្ទាប់ពីចែកឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នា និងសត្វចិញ្ចឹមស៊ីរួចរាល់។
AMD (Availability Minus Demand) សូចនាករដែលទទួលបានមកពីការយកបរិមាណទឹកសរុបដែលមាន ដកនឹងបរិមាណទឹកដែលត្រូវការប្រើប្រាស់។ បើលទ្ធផលអវិជ្ជមាន មានន័យថាតំបន់នោះកំពុងខ្វះខាតទឹក ដែលទាមទារឱ្យមានអន្តរាគមន៍បន្ទាន់ពីរដ្ឋាភិបាល។ ដូចជាការយកប្រាក់ខែសរុបដកនឹងចំណាយប្រចាំខែ បើខ្វះមានន័យថាយើងត្រូវរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែម (ប្រភពទឹកបន្ថែម)។
OASIS FLOW ឧបករណ៍ឌីជីថលដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់គណនា និងវាយតម្លៃតុល្យភាពទឹកនៅកម្រិតក្រុង ដោយរួមបញ្ចូលកត្តាជលសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ដើម្បីជួយអាជ្ញាធរក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តរៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ដូចជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ (App) សម្រាប់គណនាចំណូលចំណាយទឹករបស់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីដឹងថាគួររក្សាទុក ឬប្រើប្រាស់ទឹកនៅតំបន់ណា។
Ecosystem Water Requirements (EWR) បរិមាណទឹកអប្បបរមាដែលចាំបាច់ត្រូវរក្សាទុកនៅក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ (ដូចជាទន្លេ បឹង ដីសើម) ដើម្បីរក្សានិរន្តរភាពនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី មុននឹងបូមយកមកប្រើប្រាស់ដោយមនុស្ស។ នេះជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ការចេញអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់ទឹក។ ដូចជាការបែងចែកចំណែកអាហារមួយភាគទុកឱ្យបរិស្ថាន ដើម្បីធានាថាសត្វនិងរុក្ខជាតិអាចបន្តរស់រានមានជីវិតបាន។

៧. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖