បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការផ្លាស់ប្តូរតំបន់ឧស្សាហកម្មប្រពៃណីទៅជាតំបន់ឧស្សាហកម្មអេកូឡូស៊ី (Eco-Industrial Parks) ដើម្បីលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ ដោយគូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមបច្ចុប្បន្នក្នុងការអនុវត្តការប្រើប្រាស់សំណល់ឡើងវិញ និងស៊ីមប៊ីយោសឧស្សាហកម្មនៅប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធធ្វើការត្រួតពិនិត្យគោលនយោបាយ និងការវិភាគប្រៀបធៀបនៃគំរូស៊ីមប៊ីយោសឧស្សាហកម្មនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ ដើម្បីទាញយកបទពិសោធន៍ និងបង្កើតជាអនុសាសន៍សម្រាប់ប្រទេសវៀតណាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| South Korea's Eco-Industrial Park Model (Top-Down Symbiosis) គំរូតំបន់ឧស្សាហកម្មអេកូឡូស៊ីកូរ៉េខាងត្បូង (ការគាំទ្រពីថ្នាក់លើ) |
ទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុខ្លាំងពីរដ្ឋាភិបាល និងផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិស្ថាន។ មានមជ្ឈមណ្ឌលអេកូឡូស៊ីច្បាស់លាស់ដើម្បីសម្របសម្រួល។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនដំបូងយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ (R&D) និងការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ | សន្សំប្រាក់បាន ៥៥៤ លានដុល្លារ បង្កើតចំណូល ៩១,៥ ពាន់លានដុល្លារ និងកាត់បន្ថយឧស្ម័ន CO2 ចំនួន ៦៦៥.៧១២ តោន។ |
| China's Sector-Specific Industrial Symbiosis គំរូស៊ីមប៊ីយោសឧស្សាហកម្មតាមវិស័យរបស់ចិន |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានឡើងវិញ (ជិត ១០០%) ដោយភ្ជាប់វិស័យផ្សេងៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ដែកថែបនិងការចម្រោះទឹកសមុទ្រ)។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការតភ្ជាប់នៃឧស្សាហកម្មគោលធំៗជាក់លាក់ អាចជួបការលំបាកប្រសិនបើគ្មានឧស្សាហកម្មស្នូលទាំងនេះនៅក្នុងតំបន់។ | តំបន់ Caofeidian សម្រេចបានការប្រើប្រាស់សំណល់រឹងឡើងវិញ ៩៧,៥% ចំណែកតំបន់ Yeji ប្រើប្រាស់សំណល់ឈើនិងឫស្សីឡើងវិញ ១០០%។ |
| Vietnam's Traditional to EIP Transition Pilot ការសាកល្បងផ្លាស់ប្តូរតំបន់ឧស្សាហកម្មប្រពៃណីទៅជាអេកូឡូស៊ីនៅវៀតណាម |
មានការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់បឋម (អនុក្រឹត្យលេខ 35/2022/NĐ-CP) និងបានចាប់ផ្តើមគម្រោងសាកល្បងនៅខេត្ត/ក្រុងធំៗមួយចំនួនរួចហើយ។ | ខ្វះខាតយន្តការហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ស្មុគស្មាញផ្នែកច្បាប់គ្រប់គ្រងសំណល់ និងគ្មានប្រព័ន្ធចែករំលែកទិន្នន័យ។ | ៩១% នៃតំបន់ឧស្សាហកម្មមានប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកកខ្វក់ ប៉ុន្តែការអនុវត្តការចែករំលែកសំណល់នៅមានកម្រិតនៅឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅជាតំបន់ឧស្សាហកម្មអេកូឡូស៊ី (EIP) ទាមទារការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត ការកែលម្អបច្ចេកវិទ្យា និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យ និងបទពិសោធន៍មកពីប្រទេសឧស្សាហកម្មជឿនលឿន (កូរ៉េខាងត្បូង អឺរ៉ុប ចិន) និងប្រទេសវៀតណាម ដែលភាគច្រើនផ្តោតលើឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ (ដែកថែប ស៊ីម៉ងត៍)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀង ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នពឹងផ្អែកខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មធុនស្រាល (កាត់ដេរ) និងកសិឧស្សាហកម្ម ដែលតម្រូវឱ្យមានការសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក។
គំរូតំបន់ឧស្សាហកម្មអេកូឡូស៊ី (EIP) និងការអនុវត្តស៊ីមប៊ីយោសឧស្សាហកម្ម គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ និងជំរុញនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។
ការអនុវត្តដោយជោគជ័យនូវគំរូនេះនៅកម្ពុជា ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្កើតយន្តការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុច្បាស់លាស់ និងប្រព័ន្ធចែករំលែកទិន្នន័យរួមមួយដើម្បីភ្ជាប់សហគ្រាសក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular Economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយធនធានជាអតិបរមា ដោយផ្តោតលើការជួសជុល កែច្នៃ និងប្រើប្រាស់ឡើងវិញនូវផលិតផល ឬសម្ភារៈ ជំនួសឱ្យការបោះចោលបន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់រួច។ | ដូចជាការយកដបទឹកបរិសុទ្ធដែលប្រើរួច ទៅកែច្នៃធ្វើជាសរសៃអំបោះសម្រាប់ត្បាញសម្លៀកបំពាក់ មិនមែនយកទៅបោះចោលក្នុងធុងសំរាមនោះទេ។ |
| Eco-Industrial Park | សហគមន៍នៃអាជីវកម្មផលិតកម្មនិងសេវាកម្មដែលស្ថិតនៅទីតាំងរួមគ្នា និងសហការគ្នាក្នុងការគ្រប់គ្រងបញ្ហាបរិស្ថាន និងការប្រើប្រាស់ធនធាន (ដូចជាថាមពល ទឹក និងសម្ភារៈ) ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាភូមិមួយដែលអ្នកភូមិទាំងអស់ចែករំលែកប្រភពទឹក រោងម៉ាស៊ីនភ្លើង និងយកកាកសំណល់ផ្ទះមួយទៅធ្វើជាជីសម្រាប់សួនច្បារផ្ទះមួយទៀត។ |
| Industrial Symbiosis | កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរោងចក្រឬឧស្សាហកម្មផ្សេងៗគ្នា ដែលក្នុងនោះសំណល់ ឬផលិតផលបន្ទាប់បន្សំរបស់រោងចក្រមួយ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់រោងចក្រមួយទៀត។ | ដូចជាហាងលក់នំប៉័ងយកកម្ទេចនំប៉័ងដែលលក់មិនអស់ ទៅឱ្យកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកធ្វើជាចំណី ដោយគ្មានអ្វីត្រូវបោះចោលឡើយ។ |
| Cleaner Production | ការអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់នូវយុទ្ធសាស្ត្របង្ការបរិស្ថានរួមបញ្ចូលគ្នាទៅលើដំណើរការផលិតកម្ម ផលិតផល និងសេវាកម្ម ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យដល់មនុស្សនិងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបដោយប្រើចង្ក្រានទំនើបដែលសន្សំសំចៃអុស និងមានគម្របបិទជិតដើម្បីកុំឱ្យហុយផ្សែងពុលពេញផ្ទះ។ |
| By-product | សម្ភារៈ ឬសារធាតុដែលកើតចេញពីដំណើរការផលិតកម្មមួយដោយចៃដន្យ ឬមិនមែនជាគោលដៅចម្បងនៃការផលិត ប៉ុន្តែអាចមានតម្លៃប្រើប្រាស់សម្រាប់គោលបំណងផ្សេងទៀត។ | ដូចជាអង្កាមដែលបានមកពីការកិនស្រូវ (គោលដៅចម្បងគឺយកអង្ករ) ប៉ុន្តែអង្កាមនៅតែអាចយកទៅលក់ឬដុតធ្វើថាមពលបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
