បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការថែទាំមនុស្សចាស់ដែលមានជំងឺវង្វេង (Dementia) នៅក្នុងសហគមន៍ ដោយសារកង្វះការយល់ដឹង និងការគាំទ្រដែលបណ្តាលឱ្យគុណភាពជីវិតរបស់អ្នកជំងឺធ្លាក់ចុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពបែបចូលរួម (Collaborative Action Research) ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន ៤៦ នាក់ ដើម្បីអភិវឌ្ឍគំរូថែទាំរយៈពេលវែងតាមសហគមន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Community Care (Pre-intervention) ការថែទាំតាមសហគមន៍ទូទៅ (មុនពេលមានអន្តរាគមន៍) |
ចំណាយតិច ដោយពឹងផ្អែកលើទម្លាប់រស់នៅធម្មតារបស់គ្រួសារ និងសហគមន៍។ មិនទាមទារការរៀបចំប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញ។ | អ្នកថែទាំខ្វះការយល់ដឹងពីជំងឺវង្វេង (Dementia) ដែលបណ្តាលឱ្យអ្នកជំងឺឆាប់ធ្លាក់ចុះសមត្ថភាព និងបង្កភាពតានតឹងដល់គ្រួសារ។ គ្មានប្រព័ន្ធតាមដានច្បាស់លាស់។ | ពិន្ទុសមត្ថភាពធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ (ADL) មធ្យម: ៩.៤ និងពិន្ទុអាកប្បកិរិយាសុខភាព: ៤៧.៧ |
| THASONGKHON Model (Participatory Action Care) គំរូថែទាំ THASONGKHON (ការថែទាំដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍) |
មានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ (គោលនយោបាយ បុគ្គលិក សេវាកម្ម និងប្រព័ន្ធគាំទ្រ) ដែលធានាបាននូវការថែទាំបែបនិរន្តរភាព និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការសម្របសម្រួល ការកៀរគរធនធាន ការរៀបចំគោលនយោបាយថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងការបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិក។ | ពិន្ទុ ADL កើនឡើងដល់ ១០ និងពិន្ទុអាកប្បកិរិយាសុខភាពកើនដល់ ៥២.២ ដោយមានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ (p < 0.05) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាជាសាច់ប្រាក់ជាក់លាក់ឡើយ ប៉ុន្តែវាទាមទារការសម្របសម្រួលកម្លាំងមនុស្ស និងធនធានស្ថាប័នក្នុងមូលដ្ឋានយ៉ាងច្រើនដើម្បីអនុវត្តការស្រាវជ្រាវសកម្មភាព (Action Research) នេះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំ Thasongkhon ខេត្ត Maha Sarakham ប្រទេសថៃ ដោយមានអ្នកជំងឺសាកល្បងត្រឹមតែ ២០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងរយៈពេល ២ ខែ។ ទំហំសំណាកតូច និងរយៈពេលសាកល្បងខ្លីនេះគឺជាដែនកំណត់ (Limitation) មួយក្នុងការទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានទៅទំហំធំ។ ទោះយ៉ាងណា សម្រាប់កម្ពុជា ការស្វែងយល់ពីបរិបទវប្បធម៌នៃការថែទាំមនុស្សចាស់នៅតាមសហគមន៍ជនបទដែលស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការច្នៃប្រឌិតគំរូនេះមកអនុវត្តជាក់ស្តែង។
គំរូនៃការថែទាំអ្នកជំងឺវង្វេងដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍នេះ គឺមានភាពស័ក្តិសម និងអាចយកមកសម្របសម្រួលអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ជនបទ។
ការរៀបចំប្រព័ន្ធគាំទ្របែបនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយកាត់បន្ថយបន្ទុករបស់មន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ និងជួយលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពមនុស្សចាស់នៅក្នុងសហគមន៍ប្រកបដោយបរិយាបន្ន និងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| action research | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងសហគមន៍ធ្វើការសហការគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដើម្បីកំណត់បញ្ហា អនុវត្តដំណោះស្រាយ និងវាយតម្លៃលទ្ធផលជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការសាកល្បងធ្វើម្ហូបរូបមន្តថ្មីមួយ ដោយអ្នកភ្លក់ និងអ្នកចុងភៅជួយគ្នាកែសម្រួលរសជាតិបណ្តើរៗរហូតដល់បានមុខម្ហូបដ៏ឆ្ងាញ់។ |
| dementia | ស្ថានភាពនៃជំងឺដែលបណ្តាលមកពីការថយចុះមុខងារខួរក្បាលជាបណ្តើរៗ ដែលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការចងចាំ ការគិត អាកប្បកិរិយា និងសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលជារឿយៗកើតលើមនុស្សវ័យចំណាស់។ | ដូចជាកុំព្យូទ័រចាស់មួយដែលចាប់ផ្តើមគាំង ដំណើរការយឺត និងបាត់បង់ឯកសារសំខាន់ៗបន្តិចម្តងៗរហូតដល់ប្រើលែងកើត។ |
| barthel index of activity of daily living | ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ស្តង់ដារដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតសមត្ថភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ក្នុងការបំពេញសកម្មភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃដោយខ្លួនឯង (ដូចជាការបរិភោគ ការងូតទឹក ការស្លៀកពាក់ ការបន្ទោរបង់) ដើម្បីកំណត់កម្រិតនៃភាពអាស្រ័យលើអ្នកដទៃ។ | ដូចជាបញ្ជីពិន្ទុដែលគ្រូពេទ្យប្រើដើម្បីវាយតម្លៃថាតើមនុស្សចាស់ម្នាក់អាចធ្វើកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនបានកម្រិតណាដោយមិនបាច់មានអ្នកជំនួយ។ |
| MMSE | Mini-Mental State Examination គឺជាកម្រងសំណួរស្តង់ដារដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃកម្រិតនៃការយល់ដឹង និងការចងចាំរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីជួយធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបញ្ហាខ្សោយបញ្ញាស្មារតី ឬជំងឺវង្វេង។ | ដូចជាការប្រឡងតេស្តសមត្ថភាពខួរក្បាលខ្លីៗ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើការចងចាំ និងការគិតរបស់អ្នកជំងឺនៅដំណើរការល្អកម្រិតណា។ |
| nurse case manager | គិលានុបដ្ឋាយិកាជំនាញដែលមានតួនាទីជាអ្នកគ្រប់គ្រង សម្របសម្រួល និងរៀបចំផែនការថែទាំអ្នកជំងឺម្នាក់ៗដោយផ្ទាល់ និងតាមដានការវិវត្តរបស់ពួកគេយ៉ាងដិតដល់នៅក្នុងប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាព។ | ដូចជាអ្នកចាត់ការទូទៅម្នាក់ដែលរៀបចំកាលវិភាគ និងមើលការខុសត្រូវរាល់តម្រូវការសុខភាពរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗតាំងពីដើមដល់ចប់ ដើម្បីធានាថាពួកគេទទួលបានសេវាត្រឹមត្រូវ។ |
| holistic care | ការផ្តល់ការថែទាំដែលគិតគូរដល់គ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំងអស់របស់អ្នកជំងឺ ដោយមិនត្រឹមតែផ្តោតលើការព្យាបាលជំងឺរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលទាំងការគាំទ្រផ្នែកផ្លូវចិត្ត អារម្មណ៍ សង្គម និងបរិស្ថានរស់នៅរបស់ពួកគេផងដែរ។ | ដូចជាការថែទាំដើមឈើមួយដើម ដែលមិនត្រឹមតែស្រោចទឹកស្លឹកទេ តែត្រូវមើលថែទាំងឫស ដី ជី និងពន្លឺថ្ងៃផងដែរ ដើម្បីឱ្យវាលូតលាស់ល្អ។ |
| age friendly community | គោលនយោបាយ និងការរៀបចំបរិស្ថានរូបវន្ត ក៏ដូចជាសង្គមនៅក្នុងសហគមន៍ ដើម្បីគាំទ្រ លើកកម្ពស់ និងសម្រួលដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សចាស់ ឱ្យពួកគេមានសុវត្ថិភាព ភាពងាយស្រួល និងអាចចូលរួមក្នុងសង្គមបានពេញលេញ។ | ដូចជាការរៀបចំផ្ទះ និងផ្លូវថ្នល់ឱ្យមានជម្រាលសម្រាប់រទេះរុញ មានពន្លឺភ្លឺគ្រប់គ្រាន់ និងមានសួនច្បារ ដើម្បីឱ្យលោកតាលោកយាយអាចដើរហើរ និងជួបជុំគ្នាបានដោយសុវត្ថិភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
