បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយឺតយ៉ាវក្នុងការទទួលបានសេវាសុខភាពសាធារណៈរបស់អ្នកជំងឺគ្រុនឈាមនៅស្រុក Chom Thong ខេត្ត Chiang Mai ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានអត្រាឈឺ និងស្លាប់ខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed Method) ដោយរួមបញ្ចូលការវិភាគទិន្នន័យបរិមាណថយក្រោយ ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ និងការពិភាក្សាជាក្រុមជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Passive Healthcare Access / Routine Surveillance ប្រព័ន្ធតាមដាននិងទទួលសេវាសុខភាពបែបអសកម្ម (ប្រព័ន្ធចាស់) |
ចំណាយធនធានតិចក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រចាំថ្ងៃ និងប្រើប្រាស់រចនាសម្ព័ន្ធមន្ទីរពេទ្យដែលមានស្រាប់។ មិនតម្រូវឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលសហគមន៍ញឹកញាប់នោះទេ។ | អត្រានៃការមកទទួលការព្យាបាលយឺតយ៉ាវមានកម្រិតខ្ពស់ ដោយសារកង្វះចំណេះដឹង និងបញ្ហាធ្វើដំណើរ។ ធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺទាន់ពេលវេលា។ | អ្នកជំងឺ ៤៩% មកដល់មន្ទីរពេទ្យយឺតយ៉ាវ (លើសពី ៣ ថ្ងៃ) បន្ទាប់ពីចេញរោគសញ្ញា។ |
| Ottawa Charter-based Community Participatory System ប្រព័ន្ធចូលប្រើសេវារហ័សដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍ផ្អែកលើធម្មនុញ្ញអូតាវ៉ា (ប្រព័ន្ធស្នើឡើង) |
ជួយរកឃើញអ្នកជំងឺទាន់ពេលតាមរយៈអ្នកស្ម័គ្រចិត្តចុះតាមខ្នងផ្ទះ និងមានប្រព័ន្ធរាយការណ៍រហ័ស។ ដោះស្រាយបញ្ហាធ្វើដំណើរតាមរយៈការបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងដឹកជញ្ជូនក្នុងសហគមន៍។ | ទាមទារការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ពីភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ (សហគមន៍ អាជ្ញាធរ និងមន្ទីរពេទ្យ)។ ត្រូវការពេលវេលា និងថវិកាសម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកស្ម័គ្រចិត្តភូមិជាប្រចាំ។ | បង្កើតបាននូវសកម្មភាពជាក់ស្តែងចំនួន ៧ រួមមាន ការចុះគោះទ្វារផ្ទះ ក្តារព្រមានទង់សញ្ញា និងការប្រើប្រាស់អេប (App) រាយការណ៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធនេះទាមទារការចូលរួមធនធានមនុស្សពីសហគមន៍ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល ជាជាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដែលមានតម្លៃថ្លៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្រុក Chom Thong ខេត្ត Chiang Mai ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីឆ្នាំ ២០១៣ ដល់ ២០២០ និងការសម្ភាសន៍ក្នុងបរិបទនៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ដោយសារវាផ្តោតលើតំបន់ជាយក្រុង និងជនបទនៃប្រទេសថៃ កត្តាជំរុញដូចជាបញ្ហាធ្វើដំណើរអាចនឹងខុសប្លែកពីតំបន់ទីក្រុងធំៗ ប៉ុន្តែវាឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីបញ្ហាប្រឈមនៃប្រជាជននៅតាមបណ្តាខេត្តក្រៅក្រុងដែលអាចយកមកប្រៀបធៀបជាមួយកម្ពុជាបាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការចងក្រងសហគមន៍ដើម្បីឆ្លើយតបរហ័សនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងប្រសើរនៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការព្យាបាលបែបរង់ចាំនៅមន្ទីរពេទ្យ ទៅជាការការពារនិងរកឃើញរហ័សដោយកម្លាំងសហគមន៍ នឹងជួយកាត់បន្ថយអត្រាឈឺធ្ងន់និងស្លាប់ដោយជំងឺគ្រុនឈាមនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Epidemiological Triad | ទ្រឹស្តីត្រីកោណរោគរាតត្បាត ដែលសិក្សាពីអន្តរកម្មរវាងកត្តាចម្បង៣យ៉ាងគឺ ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ (Agent) ម៉ាស៊ីនផ្ទុកជំងឺឬមនុស្ស (Host) និងបរិស្ថាន (Environment) ដើម្បីស្វែងយល់ពីមូលហេតុនៃការកើត និងការរីករាលដាលនៃជំងឺណាមួយ។ | ដូចជាការរកមើលមូលហេតុនៃភ្លើងឆេះ ដែលទាមទារឲ្យមានកត្តា៣យ៉ាងជួបគ្នាគឺ សារធាតុឆេះ អុកស៊ីហ្សែន និងកម្ដៅ ទើបអាចឆេះបាន។ |
| Ottawa Charter for Health Promotion | ធម្មនុញ្ញអូតាវ៉ាសម្រាប់ការលើកកម្ពស់សុខភាព គឺជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍អន្តរជាតិមួយដែលផ្តោតលើការផ្តល់អំណាចដល់សហគមន៍ ការកសាងគោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈ និងការរៀបចំបរិស្ថានដែលគាំទ្រដល់សុខភាពប្រជាជន ដើម្បីការពារមុនពេលឈឺ។ | ដូចជាការកសាងផ្លូវឲ្យមានសុវត្ថិភាព និងបង្រៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ ដើម្បីការពារកុំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ជាជាងការរង់ចាំតែព្យាបាលអ្នករបួសនៅឯមន្ទីរពេទ្យ។ |
| Tourniquet Test | ការធ្វើតេស្តរឹតដៃដោយប្រើឧបករណ៍វាស់សម្ពាធឈាម ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពផុយស្រួយនៃសរសៃឈាមតូចៗ និងស្វែងរកចំណុចក្រហមលើស្បែក ដែលវាជាសញ្ញាព្រមានដំបូងជួយក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺគ្រុនឈាម។ | ដូចជាការច្របាច់ទុយោទឹកស្រាលៗដើម្បីមើលថាតើមានទឹកជ្រាបចេញតាមរន្ធតូចៗនៅលើទុយោនោះឬអត់។ |
| Binary Logistic Regression | វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានជម្រើសតែ២ (ឧទាហរណ៍៖ ការមកពេទ្យយឺតយ៉ាវ ឬ មិនយឺតយ៉ាវ) ដោយផ្អែកលើអថេរឯករាជ្យផ្សេងៗ (ដូចជា អាយុ ភេទ ឬមុខរបរ)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានពីកម្រិតសំណើម និងពពក ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាថ្ងៃនេះមានលទ្ធផលតែពីរទេគឺ "ភ្លៀង" ឬ "មិនភ្លៀង"។ |
| Purposive Sampling | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយចេតនា ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចង់សិក្សាស៊ីជម្រៅ មិនមែនការជ្រើសរើសដោយចៃដន្យនោះទេ។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសួរតែសិស្សដែលពូកែគណិតវិទ្យា ដើម្បីចង់ដឹងពីតិចនិកនៃការដោះស្រាយលំហាត់ពិបាកៗ ដោយមិនសួរសិស្សទូទៅឡើយ។ |
| Retrospective Study | ការសិក្សាថយក្រោយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីអតីតកាល (ដូចជាកំណត់ត្រាអ្នកជំងឺចាស់ៗក្នុងប្រព័ន្ធមន្ទីរពេទ្យ) ដើម្បីរកមើលទំនាក់ទំនង ឬមូលហេតុនៃបញ្ហាដែលបានកើតឡើងរួចហើយ។ | ដូចជាការធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលត្រលប់ទៅមើលវីដេអូកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពចាស់ៗ ដើម្បីរកមើលថាតើហេតុអ្វីបានជាចោរអាចចូលលួចបាន។ |
| Index Case | អ្នកជំងឺដំបូងគេបង្អស់ដែលត្រូវបានរកឃើញ និងកត់ត្រានៅក្នុងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរាតត្បាតនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ ដែលជួយឲ្យមន្ត្រីសុខាភិបាលអាចតាមដានប្រភព និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងបន្ត។ | ដូចជាការស្វែងរកចំណុចផ្កាភ្លើងដំបូងគេបង្អស់ ដែលជាដើមហេតុធ្វើឲ្យរាលដាលឆេះព្រៃទាំងមូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
