បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីបញ្ហានៃឥរិយាបថនៃការបរិភោគអាហារមិនត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកដែលមានអាការៈខ្លាញ់ក្នុងឈាមខុសប្រក្រតី (Dyslipidemia) ដែលជាកត្តាហានិភ័យចម្បងនៃជំងឺបេះដូងនិងសរសៃឈាមផ្សេងៗ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះគឺជាការស្រាវជ្រាវបែបស្វែងរកទំនាក់ទំនងព្យាករណ៍ (Predicting Correlational Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីអ្នកជំងឺ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stepwise Multiple Regression Analysis ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណតាមជំហាន |
អាចរកឃើញកត្តាព្យាករណ៍ដែលសំខាន់បំផុត និងបង្ហាញពីភាគរយនៃឥទ្ធិពលរួម (Predictive power) ទៅលើអថេរតាម។ | ទាមទារទំហំគំរូធំ និងត្រូវត្រួតពិនិត្យបញ្ហា Multicollinearity យ៉ាងតឹងរ៉ឹងមុនពេលវិភាគ។ | កំណត់បានថា អត្ថប្រយោជន៍និងឧបសគ្គដែលបានយល់ឃើញ អាចពន្យល់ពីភាពប្រែប្រួលនៃឥរិយាបថបាន ២៤.៩% (R-squared = .249, p < .001)។ |
| Pearson's Product Moment Correlation ការវិភាគទំនាក់ទំនងមេគុណ Pearson |
ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងយល់ពីកម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនង (វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន) រវាងអថេរពីរ។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងជាលក្ខណៈហេតុនិងផល ឬសមត្ថភាពក្នុងការទស្សន៍ទាយអនាគតបានទេ។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតមធ្យម រវាងការយល់ឃើញពីអត្ថប្រយោជន៍ និងឥរិយាបថបរិភោគ (r = .49, p < .01)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការពេលវេលាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកជំងឺតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងកម្មវិធីស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យឯកជនមួយកន្លែង (Phyathai Sriracha) ក្នុងខេត្ត Chon Buri ដោយអ្នកជំងឺភាគច្រើនមានប្រាក់ចំណូលបង្គួរ និងការអប់រំកម្រិតបរិញ្ញាបត្រ ដែលមិនតំណាងឱ្យប្រជាជនទូទៅនៅប្រទេសថៃនោះទេ។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងកម្រិតយល់ដឹងរបស់អ្នកជំងឺនៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ តំបន់ជនបទ និងមន្ទីរពេទ្យឯកជន មានភាពខុសគ្នាខ្លាំង ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ។
ទោះបីជាទិន្នន័យមានដែនកំណត់ វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមរយៈ Health Belief Model នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវផ្នែកសុខភាពសាធារណៈនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកត្តាចិត្តសាស្ត្រនិងជំនឿរបស់អ្នកជំងឺ (អត្ថប្រយោជន៍ និងឧបសគ្គ) គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ក្នុងការរចនាកម្មវិធីថែទាំសុខភាព និងការពារជំងឺមិនឆ្លង ដែលស័ក្តិសមនឹងបរិបទសង្គមកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Dyslipidemia | គឺជាអាការៈដែលបរិមាណជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម (ដូចជាកូឡេស្តេរ៉ុល ឬទ្រីគ្លីសេរីដ) មានកម្រិតខុសប្រក្រតី (ខ្ពស់ពេក ឬទាបពេក) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសរសៃឈាមបេះដូងកកស្ទះ។ | ដូចជាការមានកាកសំណល់ច្រើនពេកហូរក្នុងបំពង់ទឹករហូតធ្វើឱ្យស្ទះផ្លូវទឹក។ |
| Health Belief Model | គឺជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រមួយដែលពន្យល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្សផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសុខភាព ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃរបស់ពួកគេចំពោះហានិភ័យនៃជំងឺ និងអត្ថប្រយោជន៍ ឬឧបសគ្គក្នុងការការពារជំងឺនោះ។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងចំពោះការសម្រេចចិត្តពាក់មួកសុវត្ថិភាព ដោយគិតពីគ្រោះថ្នាក់នៃការដួលម៉ូតូធៀបនឹងភាពធុញថប់ពេលពាក់វា។ |
| Perceived susceptibility | គឺជាការវាយតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួនរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ទៅលើឱកាស ឬហានិភ័យដែលពួកគេអាចនឹងឆ្លង ឬកើតមានជំងឺណាមួយ ប្រសិនបើពួកគេមិនផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការដែលយើងដឹងខ្លួនឯងថា បើយើងជិះម៉ូតូលឿន យើងងាយនឹងជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាងអ្នកជិះយឺត។ |
| Perceived barriers | គឺជាការយល់ឃើញអំពីឧបសគ្គ ការលំបាក ឬការខាតបង់ (ដូចជាថវិកា ពេលវេលា ឬរសជាតិអាហារ) ដែលរារាំងបុគ្គលម្នាក់មិនឱ្យអនុវត្តឥរិយាបថថែរក្សាសុខភាពបានល្អ។ | ដូចជាការចង់ទៅហាត់ប្រាណដែរ តែមានអារម្មណ៍ថាវាឆ្ងាយផ្ទះ អស់លុយ និងហត់នឿយពេក។ |
| Stepwise Multiple Regression Analysis | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីជ្រើសរើសកត្តាដែលសំខាន់ៗបំផុត (ចេញពីកត្តាជាច្រើន) ដែលអាចរួមគ្នាជះឥទ្ធិពល និងទស្សន៍ទាយពីលទ្ធផល ឬអថេរណាមួយបានយ៉ាងសុក្រឹតបំផុត។ | ដូចជាការរែងយកតែគ្រាប់ពេជ្រធំៗ ដែលមានតម្លៃបំផុតចេញពីគំនរថ្មនិងខ្សាច់ ដើម្បីយកមកវាយតម្លៃសរុប។ |
| Atherosclerosis | គឺជាការកកកុញនៃកំបោរ និងជាតិខ្លាញ់នៅលើជញ្ជាំងសរសៃឈាម ដែលធ្វើឱ្យសរសៃឈាមឡើងរឹង តូចចង្អៀត និងកាត់បន្ថយលំហូរឈាមទៅកាន់បេះដូងនិងខួរក្បាល។ | ដូចជាទុយោទឹកដែលប្រើហូរយូរឆ្នាំ ហើយមានក្អែលកកស្ទះខាងក្នុងធ្វើឱ្យទឹកហូរលែងសូវចេញ។ |
| Low Density Lipoprotein | ជាប្រភេទកូឡេស្តេរ៉ុល "អាក្រក់" ដែលមានតួនាទីដឹកនាំជាតិខ្លាញ់ទៅកាន់កោសិកា ប៉ុន្តែបើមានបរិមាណច្រើនពេក វាអាចទៅតោងជាប់នឹងជញ្ជាំងសរសៃឈាម បណ្តាលឱ្យស្ទះ។ | ដូចជារថយន្តដឹកសំរាមដែលធ្វើឱ្យជ្រុះសំរាមរាយប៉ាយតាមផ្លូវ រហូតធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍។ |
| High Density Lipoprotein | ជាប្រភេទកូឡេស្តេរ៉ុល "ល្អ" ដែលមានតួនាទីស្រូបយកកូឡេស្តេរ៉ុលដែលលើសពីចរន្តឈាម យកទៅរំលាយចោលនៅថ្លើម ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការកកស្ទះក្នុងសរសៃឈាម។ | ដូចជាអ្នកបោសសម្អាតផ្លូវ ដែលដើរប្រមូលសម្រាមពីថ្នល់ធំយកទៅកន្លែងចោលសម្រាម ដើម្បីឱ្យរថយន្តបើកបរបានស្រួល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖