បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការកំណត់តម្លៃសង្គម-វប្បធម៌ និងចំណេះដឹងរបស់ម្តាយទាក់ទងនឹងការថែទាំសុខភាពមាត់ធ្មេញរបស់កុមារតូចៗ នៅក្នុងសហគមន៍ដែលមានចំណូលទាបនៃតំបន់ជនបទ Blitar។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណកាត់ទទឹង (Cross-sectional quantitative approach) ដោយរួមបញ្ចូលជាមួយទិន្នន័យគុណវិស័យ ផ្អែកលើទ្រឹស្តី Lawrence-Green។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Cross-Sectional Questionnaire (Precede-Proceed Model) ការសាកសួរតាមកម្រងសំណួរបែបបរិមាណកាត់ទទឹង (ផ្អែកលើគំរូ Precede-Proceed) |
អាចប្រមូលទិន្នន័យបានទូលំទូលាយពីកត្តាជំរុញ (Predisposing), កត្តាអំណោយផល (Enabling) និងកត្តាពង្រឹង (Reinforcing) របស់ម្តាយចំនួន ១០០ នាក់បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ អនុញ្ញាតឱ្យមានការវិភាគស្ថិតិដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងនៃអថេរផ្សេងៗ។ | អាចមានភាពលម្អៀងដោយសារការឆ្លើយតបដោយខ្លួនឯង (Self-reported bias) ដែលអ្នកចូលរួមអាចឆ្លើយតាមអ្វីដែលសង្គមចង់បាន ជាជាងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | បានរកឃើញថា ៨១% នៃម្តាយត្រូវការជំនួយក្នុងការថែទាំធ្មេញកូន ហើយ ៥៥% ខ្វះខាតកត្តាអំណោយផល (គ្មានសម្ភារៈ គ្មានការគាំទ្រ)។ |
| Qualitative In-depth Interviews (Purposive Sampling) ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅបែបគុណវិស័យ (ការជ្រើសរើសសំណាកតាមគោលដៅ) |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីមូលដ្ឋានវប្បធម៌ និងបញ្ហាជីវភាពពិតប្រាកដដែលជះឥទ្ធិពលដល់អាកប្បកិរិយារបស់ម្តាយ ដូចជាទស្សនៈដែលថាជំងឺពុកធ្មេញជារឿងសំណាង។ | ទំហំសំណាកតូច (ត្រឹមតែ ១០ នាក់) និងប្រើប្រាស់ពេលវេលាច្រើនក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ ធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានទូទៅសម្រាប់ប្រជាជនទាំងមូល។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាម្តាយក្រីក្ររវល់រកប្រាក់ចំណូលពេក រហូតដល់មើលរំលងការថែទាំសុខភាពមាត់ធ្មេញកូនតូចៗ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារឧបករណ៍ពិសោធន៍ថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការធនធានមនុស្សសម្រាប់ចុះប្រមូលទិន្នន័យក្នុងសហគមន៍ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតលើតំបន់ជនបទនៃខេត្ត Blitar ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីម្តាយដែលមានចំណូលទាបទៅមធ្យមតែប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះសហគមន៍ជនបទនៅកម្ពុជាក៏មានប្រជាសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា ដែលម្តាយត្រូវចំណាយពេលច្រើនក្នុងការរកប្រាក់ចំណូល (ឧទាហរណ៍ កម្មកររោងចក្រ ឬកសិករ) ធ្វើឱ្យពួកគេខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ និងខ្វះខាតធនធានក្នុងការថែទាំសុខភាពមាត់ធ្មេញកូន។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទសុខាភិបាលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលទស្សនៈរបស់ម្តាយទៅក្នុងកម្មវិធីអន្តរាគមន៍សុខភាព និងការពង្រឹងអំណាចស្ត្រី គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាពុកធ្មេញរបស់កុមារនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Dental caries | គឺជាជំងឺពុកធ្មេញ ឬការខូចខាតកាចាធ្មេញ ដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរីក្នុងមាត់បង្កើតជាតិអាស៊ីតបំផ្លាញផ្ទៃធ្មេញ ធ្វើឱ្យមានការឈឺចាប់ និងប៉ះពាល់ដល់ការញ៉ាំអាហារ ព្រមទាំងការលូតលាស់របស់កុមារ។ | ដូចជាសត្វល្អិតស៊ីឈើដែលធ្វើឱ្យសសរផ្ទះពុកផុយជាប្រហោងបន្តិចម្តងៗរហូតដល់បាក់បែក។ |
| Precede-Proceed model | គឺជាគំរូផែនការវាយតម្លៃសុខភាពសាធារណៈ ដែលជួយអ្នកស្រាវជ្រាវវិភាគរកមូលហេតុឫសគល់នៃបញ្ហាសុខភាព (Precede) រួចរៀបចំកម្មវិធីអន្តរាគមន៍ និងតាមដានលទ្ធផលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព (Proceed)។ | ដូចជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដែលប្រាប់វិស្វករពីរបៀបវាស់វែងដីជាមុនសិន មុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ផ្ទះ។ |
| Predisposing factor | នៅក្នុងទ្រឹស្តី Lawrence-Green នេះសំដៅលើកត្តាខាងក្នុងរបស់បុគ្គល (ដូចជាចំណេះដឹង ជំនឿ អាកប្បកិរិយា) ដែលជំរុញ ឬធ្វើឱ្យពួកគេមានទំនោរចង់អនុវត្តសកម្មភាពសុខភាពណាមួយពីដំបូង។ | ដូចជាចំណង់ចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន និងការយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍នៃការហាត់ប្រាណ ដែលជម្រុញឱ្យយើងចង់ទៅកន្លែងហាត់ប្រាណ។ |
| Enabling factor | គឺជាកត្តាអំណោយផល ឬលក្ខខណ្ឌខាងក្រៅ (ដូចជាធនធាន សម្ភារៈ ថវិកា ពេលវេលា ឬមន្ទីរពេទ្យនៅជិត) ដែលជួយសម្រួល និងអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលម្នាក់អាចអនុវត្តអាកប្បកិរិយាសុខភាពនោះបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការមានកង់និងមានផ្លូវកៅស៊ូល្អ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សអាចជិះទៅសាលារៀនបានយ៉ាងងាយស្រួលជាក់ស្តែង។ |
| Reinforcing factor | គឺជាកត្តាពង្រឹងដែលកើតចេញពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ (ដូចជាការគាំទ្រពីគ្រួសារ ការណែនាំពីគ្រូពេទ្យ ឬរង្វាន់) ដែលជួយជម្រុញឱ្យបុគ្គលនោះបន្តរក្សាការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាល្អនោះជាបន្តបន្ទាប់ទៀតកុំឱ្យបោះបង់។ | ដូចជាសម្លេងទះដៃ និងពាក្យសរសើរពីអ្នកទស្សនា ដែលធ្វើឱ្យកីឡាករមានកម្លាំងចិត្តបន្តការប្រកួតទោះបីជាហត់ក៏ដោយ។ |
| action research | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកសិក្សាមិនត្រឹមតែប្រមូលទិន្នន័យដើម្បីរាយការណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងចូលរួមធ្វើសកម្មភាពអន្តរាគមន៍ជាក់ស្តែង ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា និងកែលម្អស្ថានភាពនៅក្នុងសហគមន៍នោះផ្ទាល់តែម្តង។ | ដូចជាជាងម៉ាស៊ីនដែលមិនត្រឹមតែពិនិត្យរកមើលកន្លែងខូច ប៉ុន្តែថែមទាំងចាប់ផ្តើមជួសជុលវាភ្លាមៗដើម្បីឱ្យម៉ាស៊ីនដំណើរការឡើងវិញ។ |
| purposive samples | គឺជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយមានចេតនា និងគោលដៅច្បាស់លាស់ ដោយជ្រើសរើសយកតែបុគ្គលដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬបទពិសោធន៍ជាក់លាក់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចង់សិក្សាស៊ីជម្រៅប៉ុណ្ណោះ មិនមែនរើសដោយចៃដន្យទេ។ | ដូចជាការរើសយកតែសិស្សដែលពូកែគណិតវិទ្យាបំផុត៥នាក់ក្នុងថ្នាក់ មកសួរនាំពីគន្លឹះនៃការរៀនពូកែមុខវិជ្ជានេះ។ |
| policy brief | គឺជាឯកសារសង្ខេបខ្លី និងចំគោលដៅ ដែលសរសេរឡើងដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗ និងជម្រើសដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ (ដូចជារដ្ឋាភិបាល) ដើម្បីជួយឱ្យពួកគេអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តបានរហ័សនិងត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការសរសេររបាយការណ៍សង្ខេប១ទំព័រជូននាយកសាលា ដើម្បីប្រាប់ពីបញ្ហាខ្វះទឹកស្អាត និងស្នើសុំថវិកាទិញម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
