បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃឥរិយាបថនៃការថែទាំខ្លួនឯង និងកំណត់បញ្ហាប្រឈមព្រមទាំងតម្រូវការគាំទ្ររបស់មនុស្សចាស់ដែលរស់នៅជាមួយជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅឃុំ Luang Nuea ស្រុក Doi Saket ខេត្ត Chiang Mai។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ (Mixed Methods) ដោយប្រមូលទិន្នន័យបរិមាណវិស័យ និងគុណភាពវិស័យពីសំណាកអ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ចំនួន 154 នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Survey (Questionnaires) ការស្ទង់មតិបរិមាណវិស័យដោយប្រើកម្រងសំណួរ |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកធំៗ និងអាចវិភាគនិន្នាការរួមបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈស្ថិតិ។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីមូលហេតុពិតប្រាកដ ឬឧបសគ្គជាក់ស្តែងដែលអ្នកជំងឺជួបប្រទះក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃឡើយ។ | រកឃើញថាចំណេះដឹងនិងការថែទាំខ្លួនឯងស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អ ប៉ុន្តែមិនមានទំនាក់ទំនងស្ថិតិជាមួយអាយុ ឬរយៈពេលនៃការឈឺនោះទេ។ |
| Qualitative Focus Group Discussion (FGD) ការពិភាក្សាក្រុមផ្ដោតសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវគុណភាព |
ជួយស្វែងយល់យ៉ាងស៊ីជម្រៅពីជំនឿ វប្បធម៌ហូបចុក និងបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឬគ្រួសាររបស់អ្នកជំងឺ។ | ចំណាយពេលច្រើន ត្រូវការអ្នកសម្របសម្រួលដែលមានជំនាញ និងពិបាកទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានតំណាងឱ្យប្រជាជនទូទៅទាំងអស់។ | រកឃើញការយល់ច្រឡំសំខាន់ៗ (ឧ. គិតថាការធ្វើការងារផ្ទះគឺស្មើនឹងការហាត់ប្រាណ) និងបញ្ហាវប្បធម៌ហូបបាយដំណើប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចុះផ្ទាល់ទៅកាន់សហគមន៍ និងការចូលរួមពីអ្នកជំនាញសុខាភិបាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំពាក់កណ្តាលទីក្រុង-ជនបទ នៃខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើមនុស្សចាស់មានប្រវត្តិវប្បធម៌ហូបបាយដំណើប និងផ្លែឈើផ្អែមប្រចាំតំបន់។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រជាជនខ្មែរនៅតាមតំបន់ជនបទមានទម្លាប់ហូបចុកផ្អែកលើអង្ករជាចម្បង និងមានវប្បធម៌ដែលជីដូនជីតាត្រូវមើលថែចៅៗស្រដៀងគ្នា ដែលជាឧបសគ្គដល់ការថែទាំសុខភាពខ្លួនឯង។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ គឺស័ក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលសហគមន៍របស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការវាយតម្លៃតាមបែបស្ថិតិ និងការស្វែងយល់ពីវប្បធម៌រស់នៅជាក់ស្តែង នឹងជួយឱ្យអ្នករៀបចំគោលនយោបាយសុខាភិបាលនៅកម្ពុជាបង្កើតកម្មវិធីដែលចំគោលដៅ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM) | គឺជាប្រភេទជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលរាងកាយមិនអាចប្រើប្រាស់អាំងស៊ុយលីនបានត្រឹមត្រូវ (ភាពស៊ាំនឹងអាំងស៊ុយលីន) ឬផលិតវាបានមិនគ្រប់គ្រាន់ ដែលធ្វើឱ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមកើនឡើងខ្ពស់ ហើយភាគច្រើនកើតលើមនុស្សវ័យកណ្តាល ឬមនុស្សចាស់។ | ដូចជាសោរ (អាំងស៊ុយលីន) មិនអាចចាក់បើកទ្វារកោសិកា ដើម្បីបញ្ជូនជាតិស្ករពីឈាមទៅប្រែក្លាយជាថាមពលបាន។ |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) | គឺជាការធ្វើតេស្តឈាមដែលវាស់កម្រិតជាតិស្ករមធ្យមដែលតោងជាប់នឹងប្រូតេអ៊ីនគ្រាប់ឈាមក្រហមក្នុងរយៈពេល ២ ទៅ ៣ ខែចុងក្រោយ ដើម្បីតាមដានប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ | វាប្រៀបដូចជាសៀវភៅកំណត់ហេតុប្រចាំត្រីមាស ដែលកត់ត្រាពីកម្រិតជាតិស្ករសរុប មិនមែនគ្រាន់តែជារូបថតមួយប៉ុស្តិ៍នៅថ្ងៃដែលយើងទៅជួបពេទ្យនោះទេ។ |
| Hypoglycemia | គឺជាស្ថានភាពបន្ទាន់ដែលកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមធ្លាក់ចុះទាបខុសធម្មតា (ក្រោម 50 mg/dL) បណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំលើសកម្រិត ឬការអត់អាហារ ដែលអាចធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺញ័រ វិលមុខ បែកញើសត្រជាក់ ឬអាចសន្លប់។ | ដូចជារថយន្តដែលកំពុងរត់សុខៗស្រាប់តែអស់សាំងកណ្តាលផ្លូវ ធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនរលត់ភ្លាមៗ និងត្រូវការចាក់សាំង (ជាតិស្ករ) ជាបន្ទាន់។ |
| Diabetic Retinopathy | គឺជាផលវិបាកនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់រ៉ាំរ៉ៃបានធ្វើឱ្យខូចសរសៃឈាមតូចៗនៅក្នុងរ៉េទីន (បាតភ្នែក) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យភ្នែកព្រិល ហូរឈាមក្នុងភ្នែក ឬងងឹតបាត់បង់គំហើញទាំងស្រុង ប្រសិនបើមិនបានព្យាបាល។ | ដូចជាទុយោទឹកតូចៗនៅក្នុងកាមេរ៉ាដែលធ្លាយដោយសារសម្ពាធទឹកខ្លាំងពេក (ជាតិស្ករខ្ពស់) ធ្វើឱ្យកញ្ចក់កាមេរ៉ាមើលលែងច្បាស់។ |
| Orem's Self-Care Deficit Theory | គឺជាទ្រឹស្តីគិលានុបដ្ឋាកដែលផ្តោតលើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់អ្នកជំងឺក្នុងការថែទាំខ្លួនឯង ដើម្បីថែរក្សាសុខភាព និងរៀបចំអន្តរាគមន៍ ឬផ្តល់ជំនួយនៅពេលណាដែលពួកគេខ្វះសមត្ថភាព ឬចំណេះដឹងក្នុងការអនុវត្តដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាការបង្រៀនមនុស្សឱ្យចេះស្ទូចត្រីខ្លួនឯង ជាជាងការចាំបញ្ចុកបាយរាល់ថ្ងៃ ដោយគ្រូពេទ្យគ្រាន់តែជាអ្នកជួយនៅពេលពួកគេជួបការលំបាកប៉ុណ្ណោះ។ |
| Focus Group Discussion (FGD) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណភាពវិស័យដែលប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមតូច (ឧទាហរណ៍ អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ៤-១២ នាក់) ដើម្បីជជែកពិភាក្សា និងផ្លាស់ប្តូរមតិយោបល់គ្នាស៊ីជម្រៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីអាកប្បកិរិយា និងជំនឿ។ | ប្រៀបដូចជាការអង្គុយផឹកតែជុំគ្នានៅតូបកាហ្វេក្នុងភូមិ ហើយជជែកគ្នាពីបញ្ហាសុខភាព ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុពិតប្រាកដដែលនៅពីក្រោយទម្លាប់ហូបចុករបស់ពួកគេ។ |
| Fasting Plasma Glucose (FPG) | គឺជាការធ្វើតេស្តវាស់កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមបន្ទាប់ពីអ្នកជំងឺបានតមអាហារនិងភេសជ្ជៈ (លើកលែងតែទឹកសាប) យ៉ាងហោចណាស់ ៨ ម៉ោង ជាទូទៅធ្វើនៅពេលព្រឹក ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់នៅពេលព្រឹកព្រលឹមមុនពេលញ៉ាំអ្វីចូលពោះ ដើម្បីដឹងពីទម្ងន់ពិតប្រាកដនៃរាងកាយដោយគ្មានឥទ្ធិពលពីអាហារទើបនឹងញ៉ាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
