បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះដោះស្រាយសំណួរថាតើជនជាតិម៉ាឡេមូស្លីមនៅក្នុងបរិបទទីក្រុងនៃខេត្តយ៉ាឡា (Yala) បង្កើតអត្តសញ្ញាណ និងលំហសង្គមរបស់ពួកគេយ៉ាងដូចម្តេច ក្នុងចំណោមភាពចម្រុះនៃជាតិសាសន៍ និងបរិស្ថានទីក្រុងទំនើប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តជាការស្រាវជ្រាវគុណភាពដោយផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីមូលដ្ឋានក្នុងសហគមន៍ (Fieldwork)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fieldwork & Participatory Action Research Observation ការចុះមូលដ្ឋាន និងការសង្កេតដោយមានការចូលរួម |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងអន្តរកម្មសង្គមជាក់ស្តែង។ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវចាប់យកទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ដែលមិនអាចមើលឃើញពីខាងក្រៅ។ | ចំណាយពេលវេលាយូរ និងអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន (ជាពិសេសក្នុងតំបន់មានជម្លោះដូចជា យ៉ាឡា)។ | បានបង្ហាញពីភាពប្រែប្រួលនៃអត្តសញ្ញាណ និងការបង្កើតលំហសង្គមរបស់ជនជាតិម៉ាឡេមូស្លីមតាមរយៈសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងទីផ្សារ និងវិហារអ៊ីស្លាម។ |
| Unstructured Interviews ការសម្ភាសន៍មិនមានរចនាសម្ព័ន្ធ |
បង្កើតបរិយាកាសសន្ទនាបែបធម្មជាតិ ដែលជួយកសាងទំនុកចិត្តជាមួយអ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន។ ងាយស្រួលទាញយកសាច់រឿងលម្អិត និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ | ពិបាកក្នុងការរៀបចំទិន្នន័យស្តង់ដារសម្រាប់ការប្រៀបធៀប និងទាមទារឱ្យអ្នកសម្ភាសន៍មានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការដឹកនាំការសន្ទនា។ | ប្រមូលបានរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការចងចាំទាក់ទងនឹងការវិវត្តនៃទីក្រុងយ៉ាឡា ពីអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានគន្លឹះចំនួន ៩ នាក់ដែលមានមុខរបរ និងវ័យខុសៗគ្នា។ |
| Documentary Research ការស្រាវជ្រាវឯកសារ |
ផ្តល់នូវបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រ និងក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តី (ដូចជាទ្រឹស្តីលំហសង្គមរបស់ Lefebvre) ដ៏រឹងមាំសម្រាប់ការវិភាគ។ | ឯកសារអាចមានភាពលំអៀងពីរដ្ឋ ឬអ្នកនិពន្ធមុនៗ ហើយប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពសង្គមបច្ចុប្បន្នទាំងស្រុងនោះទេ។ | បានបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តីដើម្បីពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអំណាចរដ្ឋ ទីធ្លាទីក្រុង និងអត្តសញ្ញាណជនជាតិភាគតិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវគុណភាពផ្នែកសង្គមវិទ្យានេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគពេលវេលាខ្ពស់សម្រាប់ការចុះមូលដ្ឋាន និងជំនាញទំនាក់ទំនង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ទីក្រុងយ៉ាឡា (Yala) ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើជនជាតិម៉ាឡេមូស្លីមក្នុងអំឡុងពេលមានជម្លោះនិងអសន្តិសុខពីឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ ២០០៩។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីសហគមន៍ដែលរស់នៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខតឹងរ៉ឹង ភាពចម្រុះនៃជាតិសាសន៍ និងទីធ្លាពាណិជ្ជកម្មទីក្រុង។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការស្វែងយល់ពីរបៀបដែលជនជាតិភាគតិចរក្សាអត្តសញ្ញាណ និងចរចាលំហសង្គមរបស់ពួកគេនៅក្នុងតំបន់ព្រំដែន ឬទីក្រុងដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍លឿន។
វិធីសាស្រ្ត និងក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីនៃការសិក្សានេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវផ្នែកសង្គមវិទ្យា និងនគរូបនីយកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវគុណភាពបែបនេះ នឹងជួយស្ថាប័នអប់រំ និងអ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា យល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ពីសក្ដានុពលសង្គម និងការរួមរស់នៅដោយសុខដុមនីយកម្មនៃពហុជាតិសាសន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Identity | គំនិតដែលបង្ហាញពីភាពជានរណារបស់បុគ្គល ឬក្រុមមួយ ដែលមិនមែនជារបស់កកើតពីធម្មជាតិទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសង្គម ហើយអាចផ្លាស់ប្តូរទៅតាមពេលវេលា និងបរិបទ។ | ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ដែលយើងផ្លាស់ប្តូរទៅតាមកម្មវិធី ជួនកាលពាក់ជាផ្លូវការ ជួនកាលពាក់ធម្មតា ទៅតាមទីកន្លែងនិងអ្នកដែលយើងជួប។ |
| Social Space | លំហ ឬទីកន្លែងដែលមិនមែនត្រឹមតែជារូបវន្ត (ដូចជាអគារ ឬផ្លូវ) ប៉ុន្តែជាទីតាំងដែលផ្ទុកទៅដោយអត្ថន័យ សកម្មភាព និងទំនាក់ទំនងអំណាចរវាងមនុស្សនៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាតារាងបាល់ទាត់ ដែលមិនមែនគ្រាន់តែជាវាលស្មៅ ប៉ុន្តែជាកន្លែងដែលមានច្បាប់ មានការប្រកួតប្រជែង និងមានទំនាក់ទំនងរវាងកីឡាករ។ |
| Ethnic Identity | ការយល់ដឹង និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពជាសមាជិកនៃក្រុមជនជាតិណាមួយ ដែលផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ សាសនា ឬភាសារួមគ្នា ហើយវាតែងតែត្រូវបានកែច្នៃជានិច្ចនៅពេលមានអន្តរកម្មជាមួយក្រុមផ្សេង។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបប្រចាំគ្រួសារដែលយើងរក្សាទុកនិងកែច្នៃបន្តិចបន្តួច ដើម្បីបង្ហាញអ្នកជិតខាងថាយើងមកពីត្រកូលណា។ |
| Social Construct | គំនិត ឬអត្ថន័យដែលមិនមានពិតដោយឯកឯងក្នុងធម្មជាតិ ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្កើត និងផ្តល់តម្លៃដោយមនុស្សនៅក្នុងសង្គមតាមរយៈការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា និងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ | ដូចជាលុយក្រដាស ដែលតាមពិតគ្រាន់តែជាក្រដាសធម្មតា ប៉ុន្តែសង្គមបានព្រមព្រៀងគ្នាផ្តល់តម្លៃឱ្យវាទើបវាអាចទិញអីវ៉ាន់បាន។ |
| Participatory Action Research | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចុះទៅរស់នៅ និងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់សហគមន៍ផ្ទាល់ ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបរស់នៅ និងផ្នត់គំនិតរបស់ពួកគេឱ្យបានស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការក្លាយខ្លួនជាអ្នកលេងក្នុងវង់ល្បែង ជាជាងឈរមើលពីក្រៅ ដើម្បីយល់ពីអារម្មណ៍ និងក្បួនលេងពិតប្រាកដ។ |
| Postmodernism | ទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលបដិសេធការពិតតែមួយ ឬគំនិតដែលថារបស់អ្វីមួយមានលក្ខណៈថេរ ប៉ុន្តែជឿថាអត្ថន័យនិងការពិតគឺមានភាពចម្រុះ ហើយអាស្រ័យទៅលើបរិបទនិងអំណាចរបស់អ្នកកំណត់។ | ដូចជាការមើលផ្ទាំងគំនូរអរូបី ដែលមនុស្សម្នាក់ៗអាចបកស្រាយអត្ថន័យខុសៗគ្នា ហើយគ្មានចម្លើយណាមួយខុសទាំងស្រុងនោះទេ។ |
| Spatial Practices | សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សនៅក្នុងទីកន្លែងណាមួយ ដែលសកម្មភាពទាំងនោះបានចូលរួមបង្កើត និងរក្សាអត្ថន័យនៃទីកន្លែងនោះ (ឧទាហរណ៍៖ ការដើរផ្សារ ការជួបជុំនៅកន្លែងសាសនា)។ | ដូចជាការដែលសិស្សានុសិស្សដើរទៅកាន់បណ្ណាល័យជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីអានសៀវភៅ ដែលសកម្មភាពនេះធ្វើឱ្យទីនោះក្លាយជា "កន្លែងសិក្សា" ពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
