បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះជំពូកទី២នៃសារណាដែលពិនិត្យលើអក្សរសិល្ប៍ និងទ្រឹស្តីពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាជម្លោះរវាងអ្នករត់ម៉ូតូឌុបនៅក្នុងតំបន់ស្ថានីយ៍ប៉ូលីសក្រុងប៉ាតាយ៉ា។ វាផ្តោតសំខាន់លើមូលហេតុនៃជម្លោះ ទិដ្ឋភាពច្បាប់ និងកង្វះសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈក្រៅប្រព័ន្ធនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរំលឹកទ្រឹស្តី និងការស្រាវជ្រាវឯកសារពាក់ព័ន្ធដើម្បីកសាងជាក្របខ័ណ្ឌគំនិត (Conceptual Framework) សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Modified Delphi Technique បច្ចេកទេស Modified Delphi |
មានភាពស័ក្តិសមសម្រាប់ក្រុមការងារដែលសមាជិកមិនសូវហ៊ានបញ្ចេញមតិ។ វាផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកចូលរួមទាំងអស់សរសេរដំណោះស្រាយដោយស្មើភាពគ្នា និងរៀបចំអាទិភាពបានច្បាស់លាស់។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការប្រមូល និងចងក្រងមតិ។ ត្រូវការអ្នកសម្របសម្រួល (Facilitator) ដែលមានជំនាញដើម្បីដឹកនាំដំណើរការនេះ។ | អាចសម្រាំងយកដំណោះស្រាយល្អបំផុតចំនួន ៥ ពីក្នុងចំណោមជម្រើស២០+ តាមរយៈការបោះឆ្នោតជាសម្ងាត់ និងការវាយតម្លៃរួម។ |
| Collaborative Conflict Management ការគ្រប់គ្រងជម្លោះបែបសហការ |
ផ្តោតលើការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អ និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក (Win-Win)។ ជួយកសាងទំនុកចិត្ត និងការយោគយល់គ្នារវាងគូជម្លោះក្នុងរយៈពេលវែង។ | ត្រូវការពេលវេលា និងការខិតខំប្រឹងប្រែងខ្ពស់ក្នុងការសម្របសម្រួល។ មិនមានប្រសិទ្ធភាពទេប្រសិនបើភាគីម្ខាងមានចេតនាចង់ឈ្នះដាច់តែឯង ឬខ្វះភាពស្មោះត្រង់។ | បង្កើតបាននូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ និងយល់ព្រមអនុវត្តតាមដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ |
| Local Wisdom / Community Mediation ការសម្របសម្រួលដោយប្រាជ្ញាមូលដ្ឋានសហគមន៍ |
ប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលនៃបុគ្គលដែលគួរឱ្យគោរព (ដូចជាមេភូមិ ឬចាស់ទុំ) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា។ ស្របតាមវប្បធម៌ទម្លាប់ និងចំណាយធនធានតិច។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើប្រជាប្រិយភាព និងអំណាចបុគ្គលជាជាងប្រព័ន្ធច្បាប់ជាក់លាក់។ អាចមានការលំបាកក្នុងការអនុវត្តប្រសិនបើគូជម្លោះមិនមានការគោរពចំពោះអ្នកសម្របសម្រួល។ | ក្នុងករណីសិក្សាជាក់ស្តែង ជម្លោះប្រមាណ ៥៧% ត្រូវបានដោះស្រាយដោយការសម្របសម្រួលក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការប្រកបដោយភាពជោគជ័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាការស្រាវជ្រាវនេះមិនមែនជាការសិក្សាផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាក៏ដោយ ការអនុវត្តដំណោះស្រាយជម្លោះនេះទាមទារនូវធនធានមនុស្ស ពេលវេលា និងក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាចម្បង។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើតំបន់ប៉ាតាយ៉ា (Pattaya) ប្រទេសថៃ ដែលជាទីក្រុងទេសចរណ៍ដ៏មមាញឹក មានការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ជាមួយអ្នករត់ម៉ូតូឌុបភាគច្រើនជាបុរសដែលមានការអប់រំកម្រិតបឋម ឬមធ្យមសិក្សា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធអាជ្ញាប័ណ្ណបែបសិទ្ធិផ្តាច់មុខ (Economic Rent)។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនក្រៅប្រព័ន្ធស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែបរិបទច្បាប់ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា (Ride-hailing apps) មានភាពខុសគ្នា។
ក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីនៃការដោះស្រាយជម្លោះ និងការចូលរួមរបស់សាធារណជនក្នុងឯកសារនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទនៃការគ្រប់គ្រងសេវាដឹកជញ្ជូនសាធារណៈនៅកម្ពុជា។
ការបន្សាំទ្រឹស្តីជម្លោះអាកប្បកិរិយា និងការអនុវត្តច្បាប់ដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍ នឹងជួយប្រែក្លាយវិស័យដឹកជញ្ជូនក្រៅប្រព័ន្ធនៅកម្ពុជាឱ្យទៅជាប្រព័ន្ធមួយដែលមានសុវត្ថិភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ និងយុត្តិធម៌។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Conflict Theory | ទ្រឹស្តីជម្លោះ - ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីមូលហេតុដែលជម្លោះកើតឡើងនៅក្នុងសង្គម ឬស្ថាប័ន ដោយសារតែវិសមភាពនៃការបែងចែកធនធានដែលមានកំណត់ អំណាច ឬផលប្រយោជន៍រវាងក្រុមមនុស្ស។ | ដូចជាការសិក្សាពីមូលហេតុដែលបងប្អូនឈ្លោះគ្នាដណ្តើមទូរទស្សន៍មើលតែមួយ។ |
| Economic Rent | ឈ្នួលសេដ្ឋកិច្ច (តម្លៃសិទ្ធិផ្តាច់មុខ) - ផលចំណេញហួសកម្រិត ឬប្រាក់កម្រៃបន្ថែមដែលទទួលបានពីការកាន់កាប់ធនធាន ឬសិទ្ធិដែលមានការកំណត់ចំនួន (ដូចជាតម្លៃសិទ្ធិទិញលក់អាវកាក់ ឬចំណតម៉ូតូឌុបនៅក្នុងតំបន់ដែលមានតម្រូវការខ្ពស់)។ | ដូចជាការទិញសំបុត្រកុនក្នុងតម្លៃថោក រួចយកទៅលក់បន្តក្នុងតម្លៃកប់ពពកនៅពេលដែលសំបុត្រលក់អស់ពីបញ្ជរ។ |
| Modified Delphi | បច្ចេកទេស Modified Delphi - វិធីសាស្ត្រប្រមូលគំនិតដើម្បីរកដំណោះស្រាយ ដោយឱ្យអ្នកចូលរួមសរសេរគំនិតរបស់ខ្លួនលើក្រដាសជាសម្ងាត់ រួចយកមកបង្ហាញនិងវាយតម្លៃរួមគ្នា ដើម្បីចៀសវាងការប៉ះទង្គិចពាក្យសម្តី ឬឥទ្ធិពលពីអ្នកមានអំណាច។ | ដូចជាការសរសេរឈ្មោះអ្នកដែលយើងចង់ឱ្យធ្វើជាប្រធានថ្នាក់ដាក់ក្នុងប្រអប់ឆ្នោត ជាជាងការចង្អុលមុខគ្នាផ្ទាល់ដើម្បីចៀសវាងការអាក់អន់ចិត្ត។ |
| Dialectic Method | វិធីសាស្ត្រវិភាគបែបដ្យាលិចទិច (Dialectic) - ដំណើរការស្វែងរកការពិត និងដំណោះស្រាយបញ្ហា តាមរយៈការលើកយកគំនិតដើម (Thesis) និងគំនិតផ្ទុយ (Antithesis) មកជជែកវែកញែករកហេតុផល រហូតទទួលបានការសន្និដ្ឋានថ្មីមួយ (Synthesis) ដែលប្រសើរជាងមុន។ | ដូចជាការយកមតិ "គួររៀនពេទ្យ" និង "គួររៀនអាយធី" មកជជែកគ្នា រហូតសម្រេចចិត្តថា "គួររៀនពេទ្យផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា (Health Tech)" ដែលជាជម្រើសថ្មីនិងល្អបំផុត។ |
| Method of Elimination | វិធីសាស្ត្រជម្រុះចោល - យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដោយការប្រមូលជម្រើសដែលអាចទៅរួចទាំងអស់ ហើយចាប់ផ្តើមលុបចោលជម្រើសដែលមិនសមហេតុផលម្តងមួយៗ រហូតដល់សល់ជម្រើសដែលត្រឹមត្រូវតែមួយគត់។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តកាកបាទ (Multiple Choice) ដោយលុបចោលចម្លើយដែលខុសច្បាស់ៗមុនគេ ដើម្បីងាយស្រួលរើសយកចម្លើយដែលត្រឹមត្រូវ។ |
| Brainstorming | ការបំផុសគំនិត (ការរំលេចគំនិត) - វិធីសាស្ត្រប្រមូលផ្តុំមនុស្សក្នុងក្រុមដើម្បីបញ្ចេញគំនិតឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយថ្មីៗ ដោយមិនទាន់មានការរិះគន់ ឬវាយតម្លៃថាគំនិតនោះត្រូវឬខុសឡើយនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ដូចជាការបោះចោលគំនិតគ្រប់យ៉ាងលើតុពេលរៀបចំផែនការដើរលេង ទោះបីជាគំនិតនោះស្តាប់ទៅចម្លែកយ៉ាងណាក៏ដោយ មុននឹងសម្រេចចិត្តរើសយកមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
