បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាសុវត្ថិភាពនិងការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈរូបវន្តនៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រសម្រាប់វេចខ្ចប់អាហារ ដោយផ្តោតលើការជ្រាបចេញនៃសារធាតុគីមី (Migration) ទៅក្នុងចំណីអាហារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសាកល្បងការជ្រាបចេញសរុប និងវាស់ស្ទង់កម្លាំងទាញយឺតនៃសន្លឹកប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រដែលផ្សំពីអាស៊ីតប៉ូលីឡាក់ទិក (PLA) ម្សៅទែម៉ូប្លាស្ទិក (TPS) និងសេអូលីត (Zeolite) ដោយត្រាប់តាមលក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| High PLA Formulation (PLA:TPS 80:20) ការប្រើប្រាស់សមាមាត្រ PLA ខ្ពស់ (PLA:TPS ៨០:២០) |
មានកម្លាំងទាញយឺតខ្ពស់ជាង (Tensile stress) និងមានភាពធន់នឹងការខូចទ្រង់ទ្រាយបានល្អ ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយការជ្រាបចេញសារធាតុគីមី។ | តម្លៃផលិតខ្ពស់ដោយសារការប្រើប្រាស់ PLA ច្រើន ហើយលទ្ធផលនៅតែមានការជ្រាបចេញលើសកម្រិតស្តង់ដារកំណត់។ | កម្លាំងទាញយឺតធ្លាក់ចុះពី ៣៣,៦ MPa មកត្រឹម ១៦,១ MPa ក្រោយពេលត្រាំក្នុងសារធាតុត្រាប់អាហារ D1 (៥០% អេតាណុល)។ |
| Low PLA Formulation (PLA:TPS 60:40) ការប្រើប្រាស់សមាមាត្រ PLA ទាប (PLA:TPS ៦០:៤០) |
មានតម្លៃថោកដោយសារប្រើប្រាស់ម្សៅដំឡូងមី (TPS) ច្រើន និងមានភាពយឺតល្អមុនពេលប៉ះពាល់សារធាតុត្រាប់អាហារ។ | ការជ្រាបចេញ (Migration) មានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងដោយសារលក្ខណៈស្រូបទឹករបស់ TPS ដែលធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធប្លាស្ទិកចុះខ្សោយលឿន។ | កម្លាំងទាញយឺតធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងពី ២៩,៤ MPa មកត្រឹម ៩,១ MPa ក្រោយពេលប៉ះពាល់សារធាតុត្រាប់អាហារប្រភេទ D1។ |
| Addition of Zeolite (1% Z5A) ការបន្ថែមសារធាតុសេអូលីត ១% ធ្វើជាភ្នាក់ងារភ្ជាប់ (Compatibilizer) |
ជួយកាត់បន្ថយទំហំដុំនៃ TPS នៅក្នុងល្បាយ ដែលជួយឱ្យការកូរលាយកាន់តែមានភាពស្មើគ្នា។ | ផ្ទុយពីការរំពឹងទុក វាបែរជាបង្កើនការជ្រាបចេញសារធាតុគីមី ព្រោះសារធាតុត្រាប់អាចជ្រៀតចូលទៅដល់ TPS ដែលបានបំបែកតូចៗនោះបានច្រើនជាងមុន។ | ម៉ូឌុលយ៉ង់ (Young's Modulus) ធ្លាក់ចុះដល់ ៤៧៥ MPa ហើយវាមិនជួយរក្សាលក្ខណៈសម្បត្តិទាញយឺតបានល្អនោះទេក្រោយពេលប៉ះពាល់សារធាតុត្រាប់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការផលិតនិងសាកល្បងម៉ូឌែលប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ និងការវាស់ស្ទង់ភាពធន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ម្សៅដំឡូងមីក្នុងស្រុក និងធ្វើតេស្តក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពគ្រប់គ្រងតាមស្តង់ដារអឺរ៉ុប។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា អាកាសធាតុជាក់ស្តែងដែលមានកម្តៅនិងសំណើមខ្ពស់ អាចជះឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យល្បឿននៃការជ្រាបចេញ និងការបំបែកខ្លួននៃប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រលឿនជាងអ្វីដែលបានរកឃើញនៅក្នុងការពិសោធន៍នេះ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការផលិតនិងសិក្សាប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការអភិវឌ្ឍផលិតផលវេចខ្ចប់ដែលមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន។
ទោះបីជាប្លាស្ទិកប្រភេទនេះមិនទាន់ស្របតាមស្តង់ដារអឺរ៉ុបសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាទូទៅ ឬការស្តុកទុកយូរក៏ដោយ តែវាមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកកែច្នៃជាសម្ភារៈវេចខ្ចប់អាហារស្ងួត ឬអាហារគ្មានជាតិខ្លាញ់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់រយៈពេលខ្លីនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Overall migration (ការជ្រាបចេញសរុប) | ជាបរិមាណសរុបនៃសារធាតុគីមីមិនហើរ (non-volatile substances) ដែលជ្រាបចេញពីសម្ភារៈវេចខ្ចប់ចូលទៅក្នុងចំណីអាហារ ក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពនិងពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ ដែលជាការកំណត់កម្រិតសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើមានជាតិពណ៌ ឬសារធាតុពីថង់ប្លាស្ទិករលាយចូលទៅក្នុងទឹកស៊ុបក្តៅៗដែលយើងខ្ចប់ក្នុងបរិមាណប៉ុន្មាន។ |
| Polylactic acid (PLA) (អាស៊ីតប៉ូលីឡាក់ទិក) | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ (Bioplastic) ដែលផលិតចេញពីការបំប្លែងជាតិស្ករនៃរុក្ខជាតិ (ដូចជាពោត ឬដំឡូងមី) តាមរយៈបាក់តេរី ហើយវាអាចរលាយផុយស្រួយទៅក្នុងបរិស្ថានវិញបាន (Biodegradable) ព្រមទាំងមានភាពរឹងមាំខ្ពស់។ | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកផលិតពីរុក្ខជាតិដែលអាចរលាយបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯងនៅពេលបោះចោល មិនដូចប្លាស្ទិកធម្មតាដែលធ្វើពីប្រេងកាតនោះទេ។ |
| Thermoplastic starch (TPS) (ម្សៅទែម៉ូប្លាស្ទិក) | ជាវត្ថុធាតុដែលបានមកពីការលាយម្សៅរុក្ខជាតិ (ដូចជាម្សៅដំឡូងមី) ជាមួយសារធាតុធ្វើឱ្យទន់ (Plasticizers ដូចជា Glycerol) ក្រោមការប្រើកម្តៅនិងកម្លាំងកូរ ដើម្បីបង្កើតបានជាល្បាយដែលអាចទាញយឺតនិងយកទៅបោះពុម្ពជាទម្រង់ផ្សេងៗបាន។ | ដូចជាការយកម្សៅដំឡូងមីទៅកូរលាយជាមួយទឹកស៊ីរ៉ូនិងកម្តៅ រហូតវាក្លាយជាស្អិតនិងយឺតដែលអាចលុញធ្វើជារូបរាងផ្សេងៗបាន។ |
| Zeolite (សេអូលីត) | ជារ៉ែម្យ៉ាងដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធជាប្រហោងតូចៗ (microporous) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារភ្ជាប់ (Compatibilizer) ដើម្បីជួយឱ្យ PLA និង TPS ដែលមានលក្ខណៈខុសគ្នា (មួយចូលចិត្តទឹក មួយខ្លាចទឹក) អាចលាយចូលគ្នាបានល្អជាល្បាយតែមួយ។ | ប្រៀបដូចជាសារធាតុសាប៊ូដែលជួយផ្សំទឹកនិងប្រេងដែលមិនត្រូវគ្នា ឱ្យរលាយចូលគ្នាក្លាយជាល្បាយតែមួយបានយ៉ាងល្អ។ |
| Food simulants (សារធាតុត្រាប់អាហារ) | ជាសារធាតុគីមី (ដូចជាអេតាណុល ឬអាស៊ីតអាសេទិក) ដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីត្រាប់តាមលក្ខណៈគីមីរបស់ចំណីអាហារពិតៗ (ដូចជាអាហារមានជាតិខ្លាញ់ អាហារមានជាតិអាស៊ីត ឬមានជាតិអាល់កុល) សម្រាប់ការធ្វើតេស្តការជ្រាបចេញពីការវេចខ្ចប់។ | ប្រៀបដូចជាតួជំនួសនៅក្នុងការថតកុន ដែលត្រូវមកទទួលការសាកល្បងជំនួសអាហារពិតៗ ដើម្បីមើលថាតើមានជាតិពុលពីប្លាស្ទិកជ្រាបចូលឬទេ។ |
| Tensile stress (កម្លាំងធន់នឹងការទាញយឺត) | ជារង្វាស់នៃកម្លាំងអតិបរមាដែលវត្ថុធាតុមួយអាចទប់ទល់នឹងការទាញទៅទិសដៅផ្ទុយគ្នា មុនពេលដែលវត្ថុធាតុនោះដាច់រហែក ដែលវាជាសូចនាករបង្ហាញពីភាពរឹងមាំនិងភាពធន់នៃប្លាស្ទិក។ | ដូចជាកម្លាំងដែលយើងប្រើដើម្បីទាញកៅស៊ូកងរហូតដល់វាដាច់ ប្រសិនបើត្រូវប្រើកម្លាំងខ្លាំងដើម្បីទាញឱ្យដាច់ មានន័យថាវាមានកម្លាំងធន់ខ្ពស់។ |
| Young’s modulus (ម៉ូឌុលយ៉ង់) | ជាកម្រិតដែលបង្ហាញពីភាពរឹង (Stiffness) ឬភាពមិនងាយខូចទ្រង់ទ្រាយរបស់វត្ថុធាតុនៅពេលរងកម្លាំងទាញឬសង្កត់។ តម្លៃម៉ូឌុលយ៉ង់កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាវត្ថុធាតុនោះកាន់តែរឹង និងពិបាកពត់ឱ្យយឺត។ | ប្រៀបដូចជាការប្រៀបធៀបរវាងបន្ទាត់ដែកនិងបន្ទាត់ជ័រ បន្ទាត់ដែកពិបាកពត់កោងជាង មានន័យថាវាមានម៉ូឌុលយ៉ង់ខ្ពស់ជាងបន្ទាត់ជ័រ។ |
| Extrusion process (ដំណើរការរុញចេញពីរន្ធពុម្ព) | ជាដំណើរការកែច្នៃប្លាស្ទិក ដោយប្រើម៉ាស៊ីនមានវីសកូរ (Screw) ដើម្បីរំលាយគ្រាប់ប្លាស្ទិកដោយប្រើកម្តៅ រួចរុញប្លាស្ទិករាវនោះចេញតាមរន្ធពុម្ពជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីបង្កើតជាសន្លឹកប្លាស្ទិក ឬជាទម្រង់ផ្សេងៗ។ | ដូចជាការបាញ់ក្រែមតែងមុខនំខេកចេញពីទុយោបាញ់ ដើម្បីឱ្យចេញជារូបរាងនិងទំហំកម្រាស់ដែលយើងចង់បាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
